اى گشته بعلم و معرفت برخوردار * با كس سخن زشت نگوئى زنهار
گر دوست جفا كند وفا كن با او * وز چهرهء نفس او فروشوى غبار
بيان نفاست احسان نزد كريم و خساست آن نزد لئيم
أرى الإحسان عند الحرّ دينا * و عند القنّ منقصة و ذمّا
كقطر صار فى الأصداف درّا * و فى شدق الأفاعى صار سمّا
دين : يا بفتح بمعنى وام يا بكسر . و قنّ ( بكسر ) : بنده . و منقصة : عيب . و صدف الدّرّ :
غشاؤه . و شدق ( بكسر ) : گوشهء دهان . و أفعى : مار ماده .
مىفرمايد : مىبينم نيكى كردن را نزد آزاد وامى ، و نزد بنده عيبى و نكوهشى . چون باران كه گشت در صدفها مرواريد ، و در گوشهء دهان مارهاى ماده گشت زهر . س :
نيكى به كسى كن كه بود اهل كرم * با مردم بد مكن كزان يا بى غم
آن قطره كه در صدف شود گوهر پاك * چون در دهن مار كنى گردد سمّ
نفى احتياج بسؤال از اهل كرم و ارباب كمال
و إذا طلبت إلى كريم حاجة * فلقاؤه يكفيك و التّسليم
و إذا أراك مسلّما ذكر الّذى * حمّلته فكأنّه ملزوم
إلى : بمعنى عند . و حمّلته « 1 » الرّسالة : أى كلّفتها . و لزوم الشّىء للشّيء : طول مكثه معه ، يقال : لزمه يلزمه لزوما . « 2 »
مىفرمايد : چون جوئى نزد بزرگى حاجتى را ، پس ديدن او بس است ترا و سلام كردن . و چون بيند او ترا سلامكننده ، ياد كند آنچه تكليف كردهاى تو او را ، پس گويا او لازم كرده شده است . س :
هامش
( 1 ) .C: جمّلته .
( 2 ) . مفردات : 739 .