و إنّى و إن شطّت بى الدّار نازحا * و قد مات قبلى بالفراق جميل
فقد قال فى الأمثال فى البين قائل * أضرّ به يوم الفراق رحيل
لكلّ اجتماع من خليلين فرقة * و كلّ الّذى دون الفراق قليل
شطّت الدّار و نزحت : أى بعدت . و باء براى تعديه . و تضريب : مبالغه در ضرب . و رحل فلان رحلة ، و الاسم : الرّحيل . و دون : بمعنى غير . و در بعضى نسخ بجاى مصراع عاشر « و كلّ لقاء الغابرين قليل » ؛ و الغابر : الباقى و الماضى ، و هو من الأضداد .
مىفرمايد : مىبينم علّتهاى دنيا « 1 » بر خود بسيار ، و « 2 » خداوند آن علّتها تا مردن خسته است . و به درستى كه من هرآينه آرزومندم بهآنكس كه دوست مىدارم او را . پس آيا هست مرا بهآنكس كه به حقيقت آرزو دارم راهى ؟ و به درستى كه من - و اگرچه دور كرد مرا خانه ، در حالى كه دورم ؛ و به حقيقت مرد پيش از من بفراق صاحبجمالى . پس به حقيقت گفت در داستانها در باب جدائى گويندهاى ، مىزنم من آن داستان را در روز فراق كه كوچ است .
مر هر گردآمدنى را از دو دوست جدائى است و همهء آنچه غير فراق است اندك است .
س :
در طبع زمانه نيست انگيز وصال * كوشد بفراق دوستان در همه حال
گر صبح زند ز وصل « 3 » خورشيد نفس * تا چشم بهم زنى رسد وقت زوال
و إنّ افتقادى فاطما بعد أحمد * دليل على أن لا يدوم خليل
و كيف هناك العيش من بعد فقدهم * لعمرك شىء ما إليه سبيل
سيعرض عن ذكرى و تنسى مودّتى * و يظهر بعدى للخليل عديل
و ليس خليلى بالملول و لا الّذى * إذا غبت يرضاه سواى بديل
و لكن خليلى من يدوم وصاله * و يحفظ سرّى قلبه و دخيل
إذا انقطعت يوما من العيش مدّتى * فإنّ بكاء الباكيات قليل
افتقاد : نايافتن . و فاطم : مرخّم فاطمه براى ضرورت شعر . و البديل : البدل . و دخيل
هامش
( 1 ) .E: + را .
( 2 ) .E: - و .
( 3 ) .E: بوصل .