و لا يسكن « 1 » إلّا فى ضرورة الشّعر . و شأن : كار . و حرّ و حرارة : گرم شدن . و جمر : آتش . و قوم بدل از ضمير جمع يا فاعل ؛ و واو مجرّد علامت جمع ، مثل
وَ أَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا
« 2 » .
مىفرمايد : امر بصبر مىكنند « 3 » مرا قومى كه بيزارانند از صبر ، و در صبر چيزهاست تلختر از صبر . عزا مىدهد « 4 » عزادهنده ، پس مىگذرد براى كار خود ، و مىماند عزاداده در گرمتر از آتش . س :
هر دل كه عنان بدست احباب سپرد * او را به سخن نمىتوان بازآورد
شوق است چو آتش و نصيحت چون باد * وان آتش ازين باد فزون گشت و نمرد
حكايت هجرت مصطفى از مكّه به مدينه و خسبيدن ناظم بر جامه خواب « 5 » او بوقار و سكينه
وقيت بنفسى خير من وطئ الحصى * و من طاف بالبيت العتيق و بالحجر
رسول إله الخلق إذ مكروا به * فنجّاه ذو الطّول الكريم من المكر
و بتّ « 6 » أراعيهم متى ينشروننى * و قد وطّنت نفسى على القتل و الأسر
وقاية : نگاه داشتن ( از ثانى ) . و حصى : سنگريزه . و طوف و طواف : گرد درآمدن . و البيت العتيق : الكعبة ، لقدمتها أو لعتقها من الضّرر أو لنفاستها . و حجر الكعبة ( بكسر الحاء ) : ما حواه « 7 » الحطيم المدار بالبيت جانب الشّمال . « 8 » و مكر : انديشهء بدى كردن ( از اوّل ) . و تنجية :
رهانيدن . و طول ( بفتح ) : نيكوئى . و مراعاة : ديدن . و نشر : پراكنده كردن ( از اوّل ) . و توطين : وطن كردن . و مكروا به ناظر به آيت
وَ إِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَ يَمْكُرُونَ وَ يَمْكُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ
« 9 » .
هامش
( 1 ) .G: تسكن .
( 2 ) . الأنبياء : 3 .
( 3 ) .CE: مىكند .
( 4 ) .G: - عزا مىدهد .
( 5 ) .B: به جامه خواب ،C: بر جامخواب ،G: بر جاىخواب .
( 6 ) .C: بثّ .
( 7 ) .E: خط ه .
( 8 ) . صحاح : 623 .
( 9 ) . الأنفال : 30 .