خطاب به ابو لهب و تعيير او به ترك ادب
أبا لهب تبّت يداك أبا لهب * و صخرة بنت الحرب حمّالة الحطب
خذلت نبىّ اللّه قاطع رحمه * فكنت كمن باع السّلامة بالعطب
لخوف أبى جهل فأصبحت تابعا * له كذاك الرّأس يتبعه الذّنب
أبو لهب : كنيت عبد العزّى ، برادر ابو طالب ، و ابو طالب « 1 » هميشه رعايت و حمايت پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، كردى و چون او وفات يافت ، ابو لهب احياى سنّت سنيّهء او مىكرد و به حمايت پيغمبر قيام مىنمود ، پس ابو جهل و عقبة بن ابى معيط پيش ابو لهب رفتند و گفتند : « از محمّد بپرس كه عبد المطّلب در بهشت است يا در دوزخ . » ابو لهب سؤال كرد ، پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « او با قوم خودست . » ايشان گفتند : « او مىگويد عبد المطّلب « 2 » با قوم خود در دوزخ است . » ابو لهب باز پرسيد ، پيغمبر فرمود : « او و هركه بر دين او بميرد در دوزخ باشد . » آتش غضب « 3 » ابو لهب شعله زد و پيوسته عداوت مىكرد ، تا بعد از غزاى « 4 » بدر به هفت روز از غصّه به مرض عدسه بمرد . و تبّت : أى هلكت أو خسرت « 5 » ؛ و التّباب : خسران يؤدى إلى الهلاك . و يداك يا بمعنى اصلى است ، چه پيغمبر در وقت نزول
وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ
« 6 » خويشان را جمع كرده انذار فرمود و ابو لهب گفت : « تبّا لك ، أ لهذا دعوتنا ؟ » و سنگى برداشت كه بر « 7 » پيغمبر زند ، پس آيت
تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ
« 8 » نازل شد ، يا بمعنى نفسك ، مانند
وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ
« 9 » ، يا بمعنى دنياك و أخراك . و صخرة : زن ابو لهب ، خواهر صخر ، و هر دو فرزند حرب بن اميّة بن عبد شمس بن عبد مناف بودند و كنيت صخر ابو سفيان و كنيت صخره امّ جميل . و بنت : دختر ، مؤنّث ابن . و حمل : برداشتن ( از ثانى ) . و حطب : هيزم . و اطلاق حمّالة الحطب بر صخره باعتبار آنكه حامل گناهان خودست و اين گناهان هيزم دوزخ اوست ، يا باعتبار سخنچينى او كه
هامش
( 1 ) .E: - و ابو طالب .
( 2 ) .E: او مىگويد او .
( 3 ) .E: عصب .
( 4 ) .E: غذاء .
( 5 ) .E: خسرت او هلك .
( 6 ) . الشّعراء : 214 .
( 7 ) .C: به .
( 8 ) . المسد : 1 .
( 9 ) . البقرة : 195 .