بى . » « 1 » و ترمذى گويد : حضرت نبى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « لو كان بعدى نبىّ ، لكان عمر بن الخطّاب . » و فتح اكثر بلاد اسلام در زمان عمر واقع شد .
و سلسلهء جميع اوليا به على منتهى است و مىفرمود : « سلونى عن طرق السّماء ؛ فإنّى أعرف بها من طرق الارض . » و جنيد گفته : « لو تفرّغ علىّ عن الحروب ، لنقل إلينا من العلم ما لا تقوم له القلوب ، ذلك امرؤ أعطى علما لدنّيّا « 2 » . »
و شيخ محيى الدّين در باب هفتاد و سوم از فتوحات مىفرمايد : « دو كس از عدول شافعيّه كه هيچ كس گمان رفض به ايشان نداشت با يكى از اولياى رجبيّين كه من او را در ديار بكر ديده بودم « 3 » صحبت داشتند ، فرمود : من شما را به صورت خوك مىبينم و اين علامتى است ميان من و خدا كه رافضيان را به اين صورت به من مىنمايد . ايشان در باطن خود از آن مذهب توبه كردند . فرمود : اين ساعت توبه كرديد كه شما را به صورت انسان مىبينم . ايشان معترف شدند و ازين معنى تعجّب كردند . « 4 »
و روزى در اثناى تلاوت برين فقير وارد شد كه « 5 »
ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقى لِلَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
« 6 » مطابق حال ابو بكرست و
الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ وَ إِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ
« 7 » موافق حال عمرست و
الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ
« 8 » مناسب حال عثمان است و
الَّذِينَ إِذا أَصابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ * وَ جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها
« 9 » ملايم حال مرتضى است و
فَمَنْ عَفا وَ أَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ
« 10 » مطابق حال حسن است و
لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ
« 11 » موافق حال حسين است و
إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَظْلِمُونَ النَّاسَ وَ يَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
« 12 » مناسب حال بنى اميّه است . و اين وارد مؤيّد نقلى است كه پيشتر گذشت كه مرتضى ، عليه السّلام ،
هامش
( 1 ) . اصطلاحات الصّوفيّة : 139 .
( 2 ) .G: علينا .
( 3 ) .A: بودند .
( 4 ) . فتوحات 11 : 287 - 288 .
( 5 ) .CG: - كه .
( 6 ) . الشّورى : 36 .
( 7 ) . الشّورى : 37 .
( 8 ) . الشّورى : 38 .
( 9 ) . الشّورى : 39 - 40 .
( 10 ) . الشّورى : 40 .
( 11 ) . الشّورى : 41 .
( 12 ) . الشّورى : 42 .