سنجيدهاى « 1 » را كه غرض ازين سخن چيست و سرّ و دقيقهء اين حديث از كجاست ؛ تخصيص و تصريح ننمودهاند .
و منهم من لم يميّز بين مقامات الخاصّة و ضرورات العامة .
و بعضى ميان مقامات « 2 » خواصّ و ضرورات عوام فرق نكردهاند ؛ مثلا زهد ، عامى مبتدى را ضرورت « 3 » است تا به سبب ترك شغل دنيا به وظيفهء عبادت « 4 » قيام تواند نمود . و خواص ، دنيا را آن قدر نمىدانند و آن « 5 » وزن نمىنهند كه به وجود و عدم وى شغل توان نمود ؛ و اين را « زهد در زهد » نام مىنهند .
و منهم من عدّ شطح المغلوب مقاما و جعل بوح الواجد و رمز المتمكّن شيئا عامّا . و أكثرهم لم ينطق عن الدرجات .
و بعضى كلمات شطحيات كه در غلبات سكر بر زبان مغلوبان مىرود « 6 » مقامى شمردهاند . و بوح 83 ارباب وجدان و افشاى اسرار مردان را و اشارات اصحاب عرفان « 7 » و كنايات و رموز متمكّنان را امرى « 8 » عام داشته « 9 » ؛ و اكثر از بيان درجات مقامات ساكت و صامتند « 10 » و « شطح » اين طايفه كلامى را گويند كه در غلبهء سكر از جهت خفاياى بقاياى لطيفهء وجود به طريق دعوى و رعونت صدور مىيابد ، و بعد از صحو به استعفا و استغفار « 11 » تدارك مىكنند .
و « بوح » ، افشاى رازى است كه از ضيق وعاى 84 صبر و تحمّل بود . و رمز متمكّن ، اداى معانى و معارف بلند است به طريقى « 12 » كه اهل آن فهم كنند و عوامّ در فتنه نيفتند .
و اعلم أنّ العامّة من علماء هذه الطائفة « 13 » و المشيرين إلى هذه « 14 » الطريقة « 15 » ، اتّفقوا على أنّ النّهايات لا تصحّ « 16 » إلّا بتصحيح البدايات ، كما أنّ الأبنية لا تقوم « 17 » إلّا على الأساس .
هامش
( 1 ) . ج : - را كه .
( 2 ) . ع : صقامات .
( 3 ) . ع : ضرورى .
( 4 ) . ع . عبادات .
( 5 ) . در هامش ج : + را .
( 6 ) . ج : + و .
( 7 ) . ج : + را .
( 8 ) . ج : امر .
( 9 ) . ع : داشتهاند .
( 10 ) . ج : - و .
( 11 ) . ع : به استغفار و استعفا .
( 12 ) . ج : طريق .
( 13 ) . ج : الطائفته .
( 14 ) . ج : هذاه .
( 15 ) . ج : الطريقته .
( 16 ) . ع : يصحّ .
( 17 ) . ع : يقوم .