شرح
( 78 ) . تلوين ، يعنى تلوّن عبد در احوال خود ؛ يعنى از حال بحالى گشتن . چنان كه حضرت موسى به يك نظر الهى متلوّن گرديد و بهواسطه تجلّى الهى در طور سينا هوش از وى بشد . به گفتهء قشيرى صاحب تلوين در ازدياد است و همواره ارتقا يابد از حالى به حالى اعلى . در مقابل تلوين ، تمكين است و به گفته هجويرى عبارت از اقامت محققان است اندر محل كمال و درجت اعلا . و اهل مقام از مبتديانند و اهل تمكين از منتهيان چنانچه پيغامبر ما در معراج با ديدن آن همه آيات الهى هيچ متغيّر نگرديد . پس حضرت موسى صاحب مقام تلوين بود و پيغامبر صلّى اللّه عليه و آله صاحب مقام تمكين . ( فرهنگ معارف اسلامى 2 : 125 ) .
( 79 ) . استخاره مسنونه ، استخاره : خواستن بهترين امرين ( منتهى الارب ) و خير خواستن از خداى تعالى ( تاج المصادر بيهقى ) در اصطلاح آگاهى جستن از غيب در مآل كارى كه نزد اهل سنت به چند دستور و نزد شيعيان نيز به اختلاف چند شيوه دارد ( از غياث اللغات ) . منظور از مسنونه اينكه دستور استخاره از طريق سنت حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله به ما رسيده باشد .
( 80 ) . شيخ ابو عبيد بسرى ( م . 246 ) نام كامل وى ابو عبيد محمد بن حسّان البسرى الحسّانى الزاهد است . وى از مصاحبين ابو تراب نخشبى است و از سعيد بن منصور خراسانى و عبد الغفار بن نجيح و آدم بن ابى أياس روايت مىكند و فرزندش نجيب بن ابى عبيد از وى روايت مىكند .
سمعانى او را اهل « بصرى » از اعمال شام مىداند ولى ياقوت او را منسوب به « بسر » از اعمال حوران دمشق مىداند كه به « اللحا » شهرت دارد . تاريخ وفات وى را 246 قمرى نقل كردهاند ( الانساب 1 / 350 . طبقات الصوفية ، ص 196 . معجم البلدان 1 / 621 . نفحات الأنس ، ص 112 ) .
( 81 ) . در حلية الأولياء اين حديث به نقل از احمد بن حنبل از يزيد بن هارون از حميد طويل از انس بن مالك از رسول الله به اين صورت نقل شده : « من عمل لما يعلم ورّثه الله علم ما لم يعلم » .
ولى حافظ ابو نعيم ذيل همين مطلب گويد : احمد بن حنبل به نقل از برخى تابعين آن را از عيسى بن مريم عليه السّلام نقل كرده است و برخى راويان به اشتباه آن را منقول از رسول الله صلّى اللّه عليه و آله دانستهاند .
( 82 ) . ابو القاسم جنيد ( م 297 ) ملقب به سيد الطائفه اصلا اهل نهاوند و مولد و منشأ وى بغداد است . وى در زمره فقها به شمار است و بر مذهب ابو ثور فتوى مىداد ؛ برخى نيز او را بر مذهب