ارباب تلوين در حال جمعيّت انكار فرق مىكند ، و در حال فرق انكار جمع ؛ و اهل تمكين نمىبيند مگر حق را متجلّى در صورت اكوان و رسوم اكوان در پرتو نور تجلّى ، فانى و متلاشى ؛ بلكه آن صور رسومى را صور تجلّيات حق بينند .
و الخلاص من شهود الثّنويّة ،
و بعد از خلاص شدن از مشاهدهء اثنينيّت به ديدن صور اشيا ، به نظر عدم ، موجود به وجود حق . پس به حقيقت در نظر وى بجز يك چيز موجود نباشد .
و التّنافي من إحساس الاعتلال ،
« تنافى » مبالغهء نفى بود ؛ يعنى هيچ اسم و رسم و فعل [ و ] وصف و اثر كه نام سوا و رقم اعتلال بر وى افتد احساس نكند ؛ نه از خود و نه از غير خود ؛ چون وجود وى فيض وجود حق بود ، صفات و افعال وى را كجا مجال استقلال بود . همه فيض صفات و افعال حق بود .
و التّنافي من شهود شهودها .
در بعضى نسخهها « و التناقى » واقع است مأخوذ از « نقا » به صيغهء مبالغه ، چنان كه « تبارك » و « تعاظم » « 1 » و « تعالى » ؛ يعنى بعد از مبالغهء نقا و پاكى از غبار رسم شهود ؛ و اين صفات مذكوره ؛ كه نقا و صفاى تمام آن بود كه با وجود وجود بالحق ، و شهود بالحق ، رؤيت اسم و شهود رسم وى ملاحظ نبود و از اين معانى بكلّى غايب بود . و در بعضى نسخ « و التّنافي » واقع است كه مبالغهء نفى بود يعنى در نفى شهود شهود آن معانى ، مبالغه نمايد تا بقيّهء رسم متوهّم نماند . و تنافى را بر معنى تكلّفى كه در تجاهل و تغافل است ، حمل كردن ملايم اين مقام است .
و هو على ثلاث درجات :
و مقام جمع بر سه درجه است :
جمع علم ، ثمّ جمع وجود ، ثمّ جمع عين .
هامش
( 1 ) . ج : تعظم .