درجهء سيم ، تخلّق است « 1 » به پاك گردانيدن اخلاق از رسم حدوث ، و متخلّق شدن به اخلاق الهى ، و بيرون آمدن از رسوم و نعوت بشرى .
ثمّ الصّعود عن تفرّق التّخلّق ،
و باز ترقّى كردن از تفرقهء مشغولى ، و اكتساب آن بعد از حصول مقاصد و مراتب آن . « 2 »
ثمّ التخلّق بمجاوزة الأخلاق .
و بعد از آن تخلّق به درگذشتن از « 3 » اخلاق و اوصاف به توجه به تجلّيات ذاتى و فنا در عين جمع .
فصل
صورت خلق در « بدايات » وفا است به عهود شرعيه و امن خلق . و در « ابواب » صدق قصد با حق و نيكوخواهى خلق . و در « معاملات » تحسين خلق . و در « اخلاق » وفاى عهود و شكر نعماى « 4 » حق و بذل معروف و كفّ اذى از خلق . و در « اصول » حسن توجه به حق ، و اعراض از خلق . « 5 » و در « اوديه » عمل به مقتضاى معرفت حكمت با « 6 » خلق و شفقت و احسان با ايشان . و در « احوال » بر « 7 » حكم حال بودن و خلق را به چشم فنا ديدن . و در « ولايات » تصفيهء اخلاق از شوب رسوم صفات و اخلاق . و در « حقايق » تصفيه از رسم به رؤيت حقيقت . و در « نهايات » تحقق به اخلاق حق بالحق « 8 » در مقام بقا .
باب التواضع
قال اللّه تعالى :
وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً
« 9 »
هامش
( 1 ) . ج : - تخلّق است .
( 2 ) . ع : - و باز ترقى كردن از تفرقهء مشغولى و اكتساب آن بعد از حصول مقاصد و مراتب آن . ثم التخلّق بمجاوزة الاخلاق .
( 3 ) . ج : - از .
( 4 ) . ع : نعمتهاى .
( 5 ) . ج : - و در اصول حسن توجه به حق ، و اعراض از خلق .
( 6 ) . ج : - با .
( 7 ) . ع : به حكم .
( 8 ) . ج : با الحق .
( 9 ) . الفرقان / 63 .