را نرنجاند . و بعضى خلق را « 1 » سه حرف « 2 » گفتهاند : بذل معروف ، و كفّ اذا ، و تحمل ايذا .
و هو على ثلاث درجات :
و خلق بر سه درجه است :
الدرجة الاولى : أن تعرف « 3 » مقام الخلق : أنّهم بأقدارهم مربوطون ، « 4 » و فى طاقتهم محبوسون ، و على الحكم موقوفون .
درجهء اول ، آن است كه مقام و مقدار خلق « 5 » بشناسى ، و بدانى كه ايشان وابسته و پا بستهء قدر خودند ؛ تا با هركسى معاشرت بر « 6 » قدرى كنى كه وى به آن « 7 » خوشنود بود . و ايشان در طاقت و توان خود محبوس و دربندند ؛ تا با « 8 » ايشان مدارا كنى ، و بيش از طاقت ايشان چشم ندارى . و ايشان بر حكم قضا موقوف و فروماندهاند ؛ تا در تقصير ايشان را معذور دارى ، و با ايشان به عفو و صفح 285 معامله كنى ، و از « 9 » ايذاى ايشان رنجور نگردى .
قال عليه السّلام : « فرغ « 10 » اللّه تعالى من أربعة أشياء : من الخلق و الخلق و الرّزق و الأجل » 286 فتستفيد بهذه « 11 » المعرفة ثلاثة أشياء :
پس ، از اين معرفت سه فايده حاصل كنى :
أمن الخلق منك - حتّى الكلب -
چون همه را به اقدار 287 ايشان وابسته داشتى و از ايشان همان چشم داشتى ، همه از تو ايمن شدند . تا غايتى كه سگان را چون در مقام سگى بازداشتى و از سبعيت 288 ايشان متأثر نگشتى ، از ايذاى « 12 » تو ايمن شدند .
و محبّة الخلق إيّاك ،
هامش
( 1 ) . ج : + كه .
( 2 ) . ع : - حرف .
( 3 ) . ع : يعرف .
( 4 ) . ج : مرب طون .
( 5 ) . ج : + را .
( 6 ) . ج : با .
( 7 ) . ج : با او .
( 8 ) . ع : به ايشان .
( 9 ) . ع : به .
( 10 ) . ج و ع : فرع ( قياسا تصحيح شد ) .
( 11 ) . ع : بهذا .
( 12 ) . ع : ايذاء .