غايب شود . و مخلص 279 از اين علل كسى را « 1 » بود كه از ساير افعال و صفات خود فانى گردد . قال اللّه تعالى :
لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ
« 2 » .
فصل
صورت « 3 » ايثار در « بدايات » صرف كردن است آنچه از وقت فاضل باشد . و در « ابواب » قطع تعلق و دفع محبّت مال است . و در « معاملات » اختيار رضاى حق است بر رضاى خلق . و در « اخلاق » ايثار غير است بر نفس ، با وجود احتياج . و در « اصول » بذل مال و جان . و در « اوديه » رفع همّت از تعلّق به « 4 » ما سوا . و در « احوال » عدم التفات به غير محبوب . و در « ولايات » فنا از افعال و صفات . و در « حقايق » انفصال از كونين . و در « نهايات » محو انّيّت و رفع رسوم به كلّيّت .
باب الخلق
قال اللّه تعالى :
وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ
« 5 »
يعنى به درستى و راستى « 6 » اى محمّد « 7 » كه تو مجبول 280 و مجعول بر خلق عظيمى . « 8 »
از عايشه رضى اللّه عنها « 9 » از خلق پيغمبر صلّى اللّه عليه و سلّم « 10 » پرسيدند ؛ گفت : خلق وى قرآن بود ؛ 281 يعنى متخلّق به اخلاق قرآنى و متأدّب به آداب ربّانى بود ؛ لاجرم خلق وى « 11 » عظيم 282 بود .
و اين باب را به اسم « خلق » 283 تخصيص كرد - اگرچه ابواب اين قسم تمام از مقولهء « 12 » بيان اخلاق است - از جهت آنكه اين باب در بيان مصاحبت و معاشرت است با اخوان و غير ايشان ؛ و در عرف « خلق » اين را مىگويند ؛ و مراد خلق عرفى است . و نيز اتفاق اين طايفه بر آن است كه اصل خلق ، راحت رسانيدن است و رنج بازداشتن ، و اين عين
هامش
( 1 ) . ج : - را .
( 2 ) . آل عمران / 128 .
( 3 ) . ج : - صورت .
( 4 ) . ج : - به .
( 5 ) . القلم / 4 .
( 6 ) . ع : - وراستى .
( 7 ) . ع : كه تو اى محمد .
( 8 ) . ج : عظيم .
( 9 ) . ع : رض .
( 10 ) . ع : ص .
( 11 ) . ج : + قرآن .
( 12 ) . ج : مقول .