رسول خداى صلى اللّه عليه و آله به دعا مسكنت از خداى عزّ و جلّ طلب كرده ، آنجا كه گفته « اللّهمّ احينى مسكينا » و احبّ نامى نزد عيسى عليه السلام يا مسكين بوده ، امّت مرحومه كه اوّل ايشان محمد صلى اللّه عليه و آله است و آخر ايشان عيسى عليه السلام بايد كه محاط به مسكنت باشند و مسكين نامراد باشد و حمول و حليم و رام و جفاكش ، نه تند ( بىآرام ) و سركش .
و وليّم داند كه افتادگى صفت خاك است و آدم از خاك است ، و سركشى صفت آتش است و ابليس از آتش است ، و سزاوار به فرزند آدم ، صفت آدم است نه صفت ديگرى ، آتش نفس را به آب حلم بايد كشت ، پيش از آنكه او اين كس را بكشد ، مؤمن غافل شود اما زود بيدار گردد ، خاصه كه او را بيدار كنند ، قال اللّه تعالى :
إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ
« 1 » آدمى از خطا خالى نباشد ، اما بايد كه زود انابه كند « كلّ ابن آدم خطّاء و خير الخطّائين التوّابون » ، مصداق ذلك فى كتاب اللّه :
إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهالَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ
. « 2 »
وليّم بداند كه آتش خشم كه در شخص افروخته شد ، امروز كار آن سهل است ، براى آنكه آن آتش مىافشاند و بر اين و آن مىزند و خود ساكن مىشود ، اما نهادى كه به اين خوكاره شد بعد از آنكه اين و آن از تصرف شخص نماند وعدهء
وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى
« 3 » به ظهور رسيد ، همچنان آن زبانه مىزند و چون كسى نمىيابد در خودش مىگيرد و او را مىسوزاند ، پس بر خود رحمى بايد كرد كه اين خو از طبع باز كنند و نفس را رام و آراميده سازند ، و طريق اكتساب اين ملكه آن است كه چون موجبات
هامش
( 1 ) . سوره اعراف ، آيه 201 « در حقيقت كسانى كه [ از خدا ] پروا دارند ، چون وسوسهاى از جانب شيطان بديشان رسد [ خدا را ] به ياد آورند و به ناگاه بينا شوند » .
( 2 ) . سوره نساء ، آيه 17 « توبه نزد خداوند ، تنها براى كسانى است كه از روى نادانى مرتكب گناه مىشوند سپس به زودى توبه مىكنند » .
( 3 ) . سوره انعام ، آيه 94 « و به تحقيق تنها به سوى ما آمديد » .