خواهيد گذاشت و خواهيد رفت ! اى اخوان ! عن قريب آدمى را از مرگ آن پيش خواهد آمد كه خانه و اهل خانه ، بل جهان و اهل جهان فراموش خواهد كرد ، انديشه را صرف آن كنيد كه آن روز از آمنان باشيد ؛ كودكى مكنيد و به چيزهاى كودكانه دل منهيد و انديشه را صرف فانيات مكنيد ، هرجا كه دست دهد كلبه بسازيد و به عبادت پردازيد و اگر خانه تنگ باشد به تنگ مباشيد و به نور دل خويش آن را فراخ سازيد ، نشنيدهايد كه قبر بر مؤمن چنان فراخ شود كه هفتاد گز در هفتاد گز ؟ خانه هرچند تنگ باشد از قبر تنگتر نخواهد بود ، همان نور كه قبر را بر مؤمن گشاده مىسازد ، امروز با شما است ، آن را كار فرماييد كه همان كار كه با قبر مىكند با خانه مىتواند كرد .
اى اخوان ! اگر مؤمن را در « خرت ابره » كنند آن بر وى بيابانى گردد و منافق را اگر در بيابانى بدارند آن بر وى خرت ابره شود و صفت
ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ
« 1 » او را رو نمايد . مؤمن در گشادگى دل خود بسر برد ، نه در گشادگى ارض و واى بر آن كس كه تعيّش او در گشادگى ارض باشد ، چگونه در قبر بسر خواهد برد ؟ ! اى اخوان ! در آن زمان كه بيوت رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله داخل مسجد مىكردند ، بعضى از سلف گفتند اى كاش اين بيوت را باز مىگذاشتند تا خلايق بديدندى كه رسول اللّه در چگونه خانهها بسر مىبرده و اهل بيت و ازواج مطهّرهء او را هر يك چه مقدار خانه بوده .
اى اخوان ! اگر حال شما شبيه حال آن حضرت باشد اولى [ يا ] كه شبيه حال جبّاران ارض ؟ اى اخوان ! بكشيد تلخى چند روزه جهت آسايش ابد ، اى اخوان ! اگر پيمانى كه كردهايد بجا آوريد ، نيكبخت كس كه شما باشيد و اگر جز آن كنيد « فانّما حسابكم على اللّه » و ما توفيقي إلّا باللّه عليه توكّلت و إليه أنيب .
* * *
هامش
( 1 ) . سوره توبه ، آيه 25 « زمين با همه فراخى بر شما تنگ گرديد » .