و اگر بنابرآن كه سعادت دنيا به نقد واقع است و تلذّذ به آن حالى است و سعادت آخرت متأخّر است و تمتّع به آن مالى ، آن را بر اين مىگزيند ، اين نيز از كودكى و بىهمتى است و خساست و فرومايگى ، كه حضور حظّى قليل ايشان را چنان بىطاقت و زبون مىسازد كه براى آن ، ترك حظّ جليل مىنمايند ، همانا آن حظّ قليل ملاء حوصلهء ايشان است ، چون آن را يافتند ديگر چه جويند ؟ پس روشن شد كه به همه حال آثار دنيا به آخرت كردن سببش دنائت همت است كه دنى به سوى دنى ميل كند و ايثار آخرت بر دنيا كردن سببش علوّ همت است ، لاجرم :
نطفهء ملك جهانها همت است * پرّوبال مرغ جانها همت است
هركه را يك ذرّه همت داد دست * كرد عالم را از آن يك ذره پست
پس اوّل چيزى كه بر سالك لازم است آن است كه عالىهمّت باشد ، بلكه تمام شرط سالك خود همين است ، پس اى ولى من ! عالىهمّت باش و به دنيّات بدنيّات سر فرومياور و جهت نيل شرف حقيقى تجرّع كاس مرارات مىكن و بدن را فداى روح كن و دنيا را فداى آخرت ، ترك وطن كردن نيز از شعب علوّ همت است ، هركس از شما كه اين معنى بر او آسانتر است او عالىهمّتتر است . ندانم نقل وليّم از امسال چرا تأخير شد . عفى اللّه عنك و السلام على وليّى .
* * * بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
مكتوب 234 - [ هان آتشوار اين راه رويد كه ابليس از آتش است ]
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ما لَكُمْ إِذا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ
« 1 » .
هامش
( 1 ) . سوره توبه ، آيه 38 « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! شما را چه شده است كه چون به شما گفته مىشود در راه خدا بسيج شويد ، كندى به خرج مىدهيد ، آيا به جاى آخرت به زندگى دنيا دل خوش كردهايد ، متاع زندگى دنيا در برابر آخرت جز اندكى نيست » .