در ابصار محمود و حسن اياز * بسى راز باشد به ناز و نياز
كه عاشق هميشه نياز آورد * نيازش در آخر به ناز آورد
بيان شمّهاى از كمال رفعت و علوّ مرتبت ، و شطرى از نعوت جلال و اوصاف كمال سلطان زمان - خلّد اللّه ملكه - بر سبيل تمثيل . « 1 »
ز تأييد سلطان و شاه جهان * درآرم حديثى به سلك بيان
570 در اول ببايد كشيدن سلوك * اگر زانكه دارى تو خوى ملوك
ز بهر كمال مريد اين مثال « 2 » * بگويم ز اقبال سلطان حال
بگويم مثالى كه اندر جَهان * چو خورشيد فاشست و پنهان چو جان
جلالش نهان و جمال آشكار * جمالش چو گل دان جلالش چو خار
جلالش چو آتش جمالش چو آب * چو خاك و هوا در سكون و شتاب
575 كه فيض دو عالم ز خاكَست و باد * كه بىباد و خاكى چو آدم نزاد
كنون نيك بشنو به امداد بخت * نشانى ز اقبال سلطان وقت
كه هروقت شاهان ز بهر ظهور * قدم رنجه « 3 » كردند نزديك و دور
نه « 4 » هر ماه بدر از براى كمال * به اميد خورشيد گردد هلال
چو از مِهر گيرد دگرباره زور « 5 » * درآيد چو شمع شبستان به نور
580 جهان برفروزد چو رخسار شاه * كه شاهَست دايم جهان را پناه
رسول ار نباشد سلامت مجوى * ز اولاد مَروان امامت مجوى « 6 »
امام آن كسى دان كه دانا بود * كه بىملك و مخزن توانا بود
جمالى مجنبان تو حلقهء « 7 » جرس * كه بَر كُه نباشد مجال « 8 » فرس
مثالى كه گفتى درآور كنون * ز بهر مريدى كه نبود حَرون
هامش
( 1 ) . م ، ل : [ حكايت احوال پادشاه وقت از بهر تمثيل روش سالك ] ، بقيهء جمله را ندارند .
( 2 ) . م : مريدان مثال .
( 3 ) . اصل : رنجه .
( 4 ) . ج : زهر .
( 5 ) . ج : دگربار زور ؛ س : دگر باز روز .
( 6 ) . ن ، ج ، ك : مجو .
( 7 ) . اصل : حلقهء .
( 8 ) . ن ، ج ، س ، ك : كه بر كوه نبود .