نفسك من أصحاب القبور » .
اى عزيز ، در دنيا چنان باش كه غريبان ، بلكه چون رهگذرى ، بلكه چون غريب بينوا كه هيچ اثر هستيش پيدا نباشد تا چون خاكنشينان باشد كه اهل دنيا به هيچش « 2 » برنگيرند تا غريب و بىنظير و [ بىمانند باشد ] « 3 » ، كه غريب چيزى را گويند كه هرگز نديده باشند و چون بىنظير باشد در رفتارش نشناسند و چون [ نشناسندش ] « 4 » ، لا بد چون گنجى باشد روان ابر « 5 » ( 641 ) روى خاك ، يعنى در صورت [ و ] « 6 » معنى انسان [ است ] « 7 » كه خاكش گويند . يعنى چون اصحاب قبور باش و اصحاب قبور اهل دلند مخفى از اهل جهان ، از بهر آنكه صفت ايشان به صفت خلق نماند . ديگر غريب كسى باشد كه بر طريق او نتوان رفتن از غايت فنا كه يافته باشد و اقوال و اعمال و احوال او نه چنان باشد « 8 » كه توان ديد . نه سلطان باشد و « 9 » نه امير ، و « 9 » نه وزير و نه شيخ و نه مولا « 10 » ، يعنى در هيچ مقامش نتوان يافت ، كه بىمقام باشد .
اى اخى ، به جز دوست به هر چه انس گيرى ، نه ازين قوم باشى . گفتم عاشق بر نور جمال معشوق باش نه بر صورت معشوق كه صورت پرستيدن در ملت عاشقان كفرست . بگذر از صورت و سيرت ببين در صورت . چون رهگذرى [ باش ] « 11 » تا در دلت تجلّى الهى قرار گيرد و بيت الحرام گردى . و تا غريبانه جور اهل دنيا نكشى ، مسافر نشوى و مقامات نگذرانى و تا مقامات نگذرانى ، مقيم سراپردهء دوست نشوى ( 642 ) . چون اين علامت در خود بيابى ، از اصحاب قبور باشى . « و الحمد لله رب العالمين » . و صلى اللّه على خير خلقه محمد و آله و سلم « 12 » . [ و السلام ] « 13 » .
رسالة اخرى « 14 » رسالهء بيست و دوّم
« بسم اللّه الرّحمن الرّحيم » . « الحمد لله رب العالمين » « 15 » ، و العاقبة للمتقين و الصّلاة و السلام على خاتم النبيين ، محمّد ، و آله و [ صحبه ] « 16 » اجمعين . امّا بعد « 17 » ، روز جمعه هفدهم ماه
هامش
( 2 ) در مل : « به هيچ او را » .
( 3 ) [ بىمانند باشد ] از مج 1 . در اصل : « و بىمانند » نيست . در مج 2 : « باشد » نيست . در مل : « باشد و بىمانند » .
( 4 ) [ نشناسندش ] از مج 1 و مج 2 . در اصل و مل : « نشناسد » .
( 5 ) در مج 2 : « بر » .
( 6 ) [ و ] از مج 1 ، مج 2 و مل .
( 7 ) [ است ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل نيست .
( 8 ) در مل : « و اقوال او اعمال او احوال او نه چنان باشد » . در مج 2 : « و اقوال و افعال و احوال او نه چنان باشد » .
( 9 ) « و » در مج 1 نيست .
( 10 ) در مل و مج 2 :
« مولانا » .
( 11 ) [ باش ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل نيست .
( 12 ) در مج 1 : « صلى اللّه على محمد و آله و سلم » . در مل : « صلى اللّه على خير خلقه محمد و آله اجمعين .
( 13 ) [ و السلام ] از مل .
( 14 ) « رسالة اخرى » در مج 2 نيست . در مل : « رساله » .
( 15 ) در مل و مج 1 : « و الحمد اللّه رب العالمين » .
( 16 ) [ صحبه ] از مج 1 ، مج 2 و مل . در اصل ناخوانا .
( 17 ) « اما بعد » در مل نيست .