دارد ، بندهء حق نيست . بندهء [ حق ] « 5 » آنست كش دوست مىدارد و حق ، سبحانه و تعالى ، آفريده است عالميان را و با يكديگر سپرده ، و « جفّ القلم » در حضور درويشان مىشود . مثال چهار مرغ ( 605 ) كه ابراهيم نمود [ و ] « 6 » در همه سالكان و طالبان دنيا و آخرت هست و به هم آميخته شده است ، در ابتداى ظهور تا در نظر صاحب كمال نرسد ، هر يك بجاى خود نمىرسد . و اگر [ شرح اين خواهم كه نويسم ] « 7 » ، عمر تلف مىشود ، كه دوست غيورست .
اى عزيز ، بدان كه آنها كه تصنيف كردهاند همه از غايبانند . اين زمان كه اين فقير به كتابت مشغولم ، آن حال كه در سحر داشتم در فقير مخفيست ، و ذكر آنست كه در قلم مىآيد به نسبت . و امروز كه روز پنجشنبه است ، بر فقير روشن شد كه بعد از قرآن و حديث مصطفى ، صلى اللّه عليه و آله و سلم ، هيچ [ كتاب ] « 8 » به از مثنوى [ حضرت ] « 9 » سيد العارفين ، مولانا جلال الدين رومى ، [ قدّس سرّه ] « 10 » ، نيست ، خواه تفسير و خواه تأويل كه [ مفسرين و محققين ] « 11 » پيش ازين كردهاند ، و [ اين ] « 12 » فقير از لب و دندان [ مبارك ] « 13 » حضرت سالار محققان ، پير مرتضى على اردستانى ، عليه السلام « 14 » ، شنيدهام كه فرمود كه حديقهء سنائى ( 606 ) و فصوص ( 607 ) شيخ محيى الدّين اعرابى ، قدّس اللّه روحهما ، در يك ورق مثنوى مولانا جلال الدين رومى هست ، و اين فقير [ درين ] « 15 » شب كه شب « 16 » پنجشنبه [ پانجدهم ] « 17 » ماه ذىقعده ( 608 ) است ، تحقيق از حضرت بهترين انبياء و اولياء ، محمّد مصطفى ، صلى اللّه عليه و آله و سلم ، معلوم كردم كه فرمود كه [ كتابى ] « 18 » به از مثنوى نيست ، خواه [ هيلاج ] « 19 » شيخ عطّار و خواه ديگر كتابهاى او . چه جاى كشّاف ! و اين حكايتهاى طفلان [ است ] « 20 » كه اهل صورت كردهاند . جمهور كتابها مىگويم « 21 » و نام يك يك نمىبرم تا تو خاطر آزرده نشوى « 22 » .
اى اخى « 23 » ، اگر به اين عالم برسى عجبت نيايد . اين حكايت « 24 » شمهاى از احوال اهل بهشت بشنو ، تا چون سخن حق بشنوى ، عجبت نيايد .
اى عزيز ، نيكان عالم كه به خلاف حق نفس ايشان برنيايد ، اگر راهشان نمايند به بارگاه دوست و بارشان دهند در حرم بىنظير ، التفات [ به قطبيت ] « 25 » [ نكنند ] « 26 » چه جاى سيصد و شصت
هامش
( 5 ) [ حق ] از مج 1 و مل . در اصل و مج 2 نيست .
( 6 ) [ و ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل نيست .
( 7 ) [ شرح . . . نويسم ] از مج 1 . در اصل و مج 2 : « شرح اين خواهم نوشت » . در مل : « اين شرح خواهم نوشت » .
( 8 ) [ كتاب ] از مج 1 ، مج 2 و مل .
( 9 ) [ حضرت ] از مج 1 ، مج 2 و مل .
( 10 ) [ قدس سره ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل نيست .
( 11 ) [ مفسرين و محققين ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل : « محققان » .
( 12 ) [ اين ] از مج 2 . در نسخههاى ديگر نيست .
( 13 ) [ مبارك ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل نيست .
( 14 ) در مج 1 : « ع » .
( 15 ) [ درين ] از مج 1 ، مج 2 و مل . در اصل : « در » .
( 16 ) در مج 2 : « شب كه همين شب » .
( 17 ) [ پانجدهم ] از مج 1 و مج 2 . در اصل ناخوانا . در مل : « هيجدهم » .
( 18 ) [ كتابى ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل : « كتاب » .
( 19 ) [ هيلاج ] از مج 1 ، مج 2 و مل . در اصل : « بهيلاج » .
( 20 ) [ است ] از مج 1 . در اصل ، مج 2 و مل نيست .
( 21 ) در مل : « گفتم » .
( 22 ) در مج 2 : « تا خاطر تو آزرده نشود » .
( 23 ) در مج 1 : « اى عزيز » .
( 24 ) در مج 2 : « اين سخن » .
( 25 ) [ به قطبيت ] از مج 1 ، مج 2 و مل . در اصل : « تعظيت » .
( 26 ) [ نكنند ] از مج 1 و مج 2 . در اصل : « نكند » . در مل نامشخص .