پس چون شيطانى كه مفروض بود قرين شخص آن حضرت باشد فرمود كه : « منقاد شد » ، سايهى او مسخّر شده باشد و در زير قدم مباركش افتاده . تا ناظم چنين فرمايد كه ( بيت ) « 1 » :
به دست او چو شيطان شد مسلمان * به زير پاى او شد سايه پنهان
مراتب جمله زير پايهى اوست * وجود خاكيان از سايهى او است
سخن در نصف دايرهى ظهور محمّدى تمام شد كه طرف نبوت بود . اكنون سخن در نصف ديگر دايره مىآيد كه طرف ولايت است . و ابتداى اين ظهور شبيه است به حال زوال خورشيد از زمان استوا ؛ در اين زمان بوده كه نبوت مختوم گشته و ابتداى اسير ولايت شده . بعضى گويند كه چنان كه « 2 » آدم - عليه الصلاة و السلام « 3 » - مبدأ ظهور نور نبوّت بود ، امير المؤمنين على - رضى اللّه عنه و كرّم اللّه وجهه « 4 » - مبدأ ظهور سرّ ولايت گشت ؛ و چنان كه نبوت به حضرت رسالت - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم « 5 » - ختم يافت ، ولايت به امام محمد مهدى مختوم خواهد شد . اما از اين قول استشمام تفصيل امام مهدى بر امير المؤمنين مىرود و نزد مكاشفهى معتبران چنين نيست . و جمعى گويند مهدى موعود كه ختم ولايت عامّه خواهد كرد ، عيسى است - عليه الصلاة « 6 » و السلام - و اهل تحقيق تفصيلى در اين مقام دارند كه اين مختصر تحمل ايراد آن ندارد .
و فىالجمله بعد از ختم نبوّت ، زمان ظهور سرّ ولايت در رسيد و از زمان امير المؤمنين على ابن ابى طالب - عليه السّلام « 7 » - تا زمان جنيد زمان ظهور آن سرّ به مثابت زمان زوال بود از خورشيد تا عصر ، و از زمان جنيد - قدّس سرّه - تا زمان مشايخ متأخّره - قدّس اللّه ارواحهم - كه در تاريخ هشتصد از هجرت پيغمبر - صلى الله عليه و آله و سلم - واقع شدند ، به مثابت زمان عصر از خورشيد تا مغرب ؛ و اولياى روزگار ما در زمانى
هامش
( 1 ) . دا : ( بيت ) را ندارد .
( 2 ) . دا : چنانچه .
( 3 ) . دا : عليه السلام .
( 4 ) . پا : ( و كرّم اللّه وجهه ) را ندارد .
( 5 ) . پا : ( صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) را ندارد .
( 6 ) . ( ايضا 2 ) .
( 7 ) . پا : ( عليه السّلم ) را ندارد .