و حال آنكه حقّ تعالى ارادت را كه مشيّت است خواسته است ، پس ارادت عين مشيّت است .
يريد زيادة و يريد نقصا * و ليس مشاءه إلّا المشاء
در هر دو به فتح ميم است از آنكه مصدرى است يعنى مشيّتش غير مشيّتش نيست . و معنيش آنست كه مشيّت بعينها ارادت ذاتيّه است از حيثيّت احديّت از آنكه هر دو در عين ذات بودن شىء واحد است ؛ و اما به اعتبار امتياز ايشان از ذات نسبت ايشان به ذات به حسب الهيّت چون باقى صفاتاند . پس اين هر دو متغايراناند كه مجتمع مىشوند و مفترق مىگردند .
پس شيخ - قدّس اللّه سرّه - درين بيت كه مشيئته إرادته تنبيه كرد بر اينكه هر دو در عين احديّت واحدند و در بيت ديگر كه مىگويد يريد زيادة و يريد نقصا إلى آخره تنبيه مىكند بر فرق ميان هر دو .
پس حاصل بيت ثانى آنكه متعلّقات ارادت زيادت مىشود و نقصان مىپذيرد ؛ به خلاف متعلّقات مشيّت كه ازلا و ابدا بر حال خود است . از براى آنكه مشيّت متعلّق است به كلّيات نه به جزئيات ، و كلّيات موصوف به زيادت و نقصان نيست و هركه تتبع مواضع استعمالات ارادت كند در او داند كه ارادت متعلّق به ايجاد معدوم است نه به اعدام موجود ؛ به خلاف مشيّت كه متعلّق مىشود به ايجاد و هم به اعدام .
فهذا الفرق بينهما فحقّق * و من وجه فعينهما سواء
پس اين است فرق در ميان اين دو به تحقيق درياب ، و از وجه ديگر هر دو برابرند ، چنان كه مشروح به تقديم رسيد .
قال الله تعالى
وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ
*
وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً
. فلقمان بالنّص ذو الخير الكثير بشهادة اللّه تعالى له بذلك . و الحكمة قد تكون متلفّظا بها و قد تكون مسكوتا عنها .
حضرت الهى مىفرمايد كه لقمان را حكمت داديم و هركه مشرّف گردد