ما يريدون و لا يصل ذلك إلى ملكهم . فكان قولها
« أُلْقِيَ إِلَيَّ »
و لم تسمّ من ألقاه سياسة منها أورثت الحذر منها فى أهل مملكتها و خواص مدبّريها و بهذا استحقّت التّقدّم عليهم .
و از جملهء حكمت و معارف بلقيس و علو مرتبهء او در علم يكى آنست كه ذكر ملقى كتاب نكرد و صيغهء مجهول آورد تا اصحاب و توابع خود را [ اعلام كند ] « 1 » كه او را اتصالى هست به اسرار و معانى از عالم جبروت و ملكوت كه ايشان طريق وصول بدان نمىدانند و اين از تدبير الهى است در ملك از آنكه چون اصحاب و خدم و خيل و حشم و اهل دولت و ارباب بطش وصولت ، موصل اخبار را به ملك ندانند هرآينه ايمن نباشند در تصرّفات ، و فراغت نيابند از مخافت تطرّق آفات ، پس تصرّف نكنند مگر در امرى كه اگر خبرش به سمع عالى سلطان رسد از تبعه و غائله آن در امان باشند ، و اگر پيش ايشان متعيّن شود كه از اخبار اسرار مملكت اخباركننده ملك كيست هرآينه به ايتاء اصناف خدمت و اعطاى انواع رشوت وظيفهء دعاگوئى و رضاجوئى بهجاى آرند و به سدّ طرائق وصول خبر به ملك ، دست تصرّف در ملك گشاده دارند . پس سلوك اين طريقه سياستى است مورث حذر مكر غنى و فقير و خواص ارباب تدابير را ، و بلقيس بدين دانش و حكمت استحقاق سلطنت و تقدّم و رياست بر اهل مملكت دريافت .
و أمّا فضل العالم من الصّنف الإنسانىّ على العالم من الجنّ بأسرار التّصريف و خواصّ الأشياء ، فمعلوم بالقدر الزّمانىّ : فإنّ رجوع الطّرف إلى النّاظر به أسرع من قيام القائم من مجلسه ، لأنّ حركة البصر فى الإدراك إلى ما يدركه أسرع من حركة الجسم فيما يتحرّك منه ، فإنّ الزّمان الّذى يتحرك فيه البصر عين الزّمان الّذى
هامش
( 1 ) - نسخ خوارزمى كه در دست داريم همه بدين صورتاند : « تا اصحاب و توابع خود را كه او را اتصالى هست » ، و اين جمله ناتمام است و مطابق با متن نيست كه گفت : « لتعلم أصحابها » لذا به فحواى كلام و مطابقت با متن ، جمله « إعلام كند » را اضافه كردهايم .