تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — صفحة 721

مساهمون:

ص٧٢١
يعنى صور نوعيّه كه عناصر راست روحانيه يا جسمانيّه ، صورى است فايضه بر طبيعت كلّيّه ، و صورى كه بالاتر از عناصر اربعه است چون سماوات سبع و آنچه ازو متولد است از صور ملائكه سماويّه ، آن نيز از صور طبيعيّه است . پس ضمير « عنها » راجع باشد به لفظ « ما » و تأنيث به اعتبار باشد كه در معنى اوست كه آن صور سماوات و صور ملائكه متولد از سماوات‌اند . و جائز است كه راجع باشد به عناصر و معنى برين تقدير آن باشد كه صورى كه فوق عناصر است كه سماوات است و بالاتر از آنچه متولّد مىشود از عناصر به وجود سماوات كه آن صور ملائكهء سماويّه است آن نيز از صور طبيعيه است . و چون سماوات و آنچه ازو متولد است عنصريّه است ، و آنچه بالاتر ازينهاست از صور عرش و كرسى و ملائكه كه در وى است طبيعيّه است نه عنصريّه شيخ فرمود : و هى الأرواح العلويّة الّتى فوق السّماوات السّبع . پس ضمير راجع به صورى كه بالاتر از عناصر و سماوات است كه ازو تعبير كرده شد به ما فوق العناصر ، و ما تولّد عنها من صور الطّبيعة . پس معنى آن باشد كه صورى كه فوق السّماوات است آن صور ارواح است يعنى ملائكه علويه كه عرش و كرسى راست و آنچه بالاتر ازوست از عقول و نفوس مجرّده . و سماوات را از آن جهت داخل در عناصر داشت كه متولّد است ازو چنان كه در حديث آمده است كه سماوات مخلوق از دخان ارض است و قال تعالى
ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ
و لهذا شيخ قدّس اللّه سرّه فرمود : و أمّا أرواح السّماوات السبع و أعيانها فهى عنصريّة ، فإنّها من دخان العناصر المتولّد عنها . يعنى ارواح سماوات كه عبارت است از نفوس منطبعه كه مدبرهء ايشانست عنصريّه است نه عقول و نفوس مجرّده كه آن از صور طبيعيهء نوريّه است نه عنصريّه ؛ و برين رفته‌اند حكماى اسلاميّه و محققان از اصحاب ذوق و شهود