و ليس بدائم فينا * و لكن ذاك أحيانا
يعنى حقّ به حسب ظهور و تجلى دايم نيست در ما و لكن احيانا قلوب ما را به حسب استعداد شرف تجلّى دست مىدهد كه مستلزم حصول شهود و باعث علم حقيقى و موجب حيات روحانيّه باشد و بدان تجلّى حقّ - سبحانه و تعالى - سمع و بصر عبد و سائر جوارحش گردد و عبد نيز متحقّق به سمع و بصر و سائر صفات حقّ شود و اين مقام جز به سلوك دست ندهد ، لاجرم بيت :
در راه چنان رو كه دوئى برخيزد * گر هست دوئى به رهروى برخيزد
تو او نشوى ولى اگر جهد كنى * جائى برسى كز تو توئى برخيزد
و ممّا يدلّ على ما ذكرناه من أمر ( ما ذكرناه في أمر - خ ) النّفخ الرّوحانى مع صورة البشر العنصرىّ هو أنّ الحقّ وصف نفسه بالنّفس الرّحمانى و لا بدّ لكلّ موصوف بصفة أن يتبع الصّفة جميع ما تستلزمه تلك الصّفة ، و قد عرفت أنّ النّفس فى المتنفّس ما يستلزمه فلذلك قبل النّفس الإلهىّ صور العالم . فهو لها كالجوهر الهيولانىّ ، و ليس إلّا عين الطّبيعة .
درين كلام توكيد آن معنى است كه به تقرير پيوست كه روح الأمين نفخ كرد روح عيسوى را با صورت بشر عنصرى معا ، نه آنكه صورت مسوّاة قبل النفخ بوده باشد و بعد از آن نفخ متحقّق گشته چنان كه غير او را از آدم و اولادش حال برين نهج بود .
و هرآينه پيش ازين دانستهاى كه نفس رحمانى تجلّى وجودى است بر نهجى كه متعيّن گردد و اعيان ما را افاضهء وجود كند ؛ خواه ارواح باشد و خواه اجسام ؛ و او عين جوهر قابل است مر صور روحانيّه و جسمانيّه را .
و چاره نيست هر ملزومى را كه استلزام چيزى كند از آنكه مستلزم باشد توابع آن چيز را نيز از براى عدم انفكاك لازم از ملزومش .
و نيز دانستهاى كه نفس در متنفّس انسانى چه چيز را مستلزم است ؟ اعنى دانستهاى كه مستلزم ازالهء كرب است و وجدان راحت و ظهور كلمات و كمالات