تجاوز نكند از مرسومش ؛ و طبيب واقف نيست نزد مرسوم طبيعت مطلقا كه اگر چنين بودى مساعدت طبيعت كردى در هر حال از احوالش . و يكى از جمله از احوال طبيعت مرض است چه او مزاج خاصّى است كه طبيعت او را احداث كرده است . پس اگر مساعد طبيعت بودى در كميّت مرض زيادت كردى . لكن سعى مىنمايد در زوال مرض و تبديل آن به صحّت ، و منع مىكند طبيعت را از مرض و اين مطلوب نيز حاصل مىشود به مزاج ديگر از طبيعت كه ملائم باشد مطلوب طبيب را .
پس طبيب از روى مزاج ملائم مر شخص را خادم طبيعت باشد نه على طريق الاطلاق لاجرم او خادم بود مر طبيعت را از وجهى و غير خادم از وجهى ديگر .
و همچنين انبيا و رسل و ورثه ايشان از هاديان سبل خادم نباشند امر الهى را مطلقا ، چه امر الهى دو قسم است :
قسمى آنكه متعلّق مىشود به امورى كه اقتضا مىكند آن را عين مأمور و اين امر اراديست .
و قسمى ديگر آنكه متعلّق مىشود به امورى كه بعضى را از آن اقتضا مىكند عين مأمور و بعضى را نى ؛ بلكه مقتضى نقيض آن باشد و آن امر تكليفى است .
و انبيا و رسل خادمان امر الهىاند يا از روى حال چون اتيان به عبادات و ايراد افعال مبيّنه مر طريق حق را تا امّت به طريق اقتدا سعادت اهتدا دريابند كما قال تعالى :
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ
و تا عاصى به ضد آن قيام نمايد و آلوده رجس شقاوت گردد كه
وَ أَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ
، و چون قول او سبحانه و تعالى كه
فَمَا اخْتَلَفُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ
يا از طريق قول چون امر به ايمان و نهى از كفر و طغيان ، و از طريق بيان آنچه ثواب و عقاب باشد چنانچه حق تعالى فرمود كه :
بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ
يعنى برسان آنچه بر تو نازل شد تا مطيع و اصل گردد به كمالش و عاصى ملاقى شود به