فالرّسول و الوارث خادم الأمر الإلهى بالإرادة ، لا خادم الإرادة .
يعنى رسول و وارث به خدمت امر الهى قيام مىنمايند هرگاه كه ارادت متعلّق شود به وقوع مأمور به و خادم ارادت نيستند مطلقا چه ارادت تابع معلوم است چنان كه گذشت ، و معلوم به حسب مناسبتش اقتضا مىكند امرى چند كه بعضى نافع است و بعضى ضارّ ؛ و رسول مساعد او نيست در ضارّ . و همچنين هرچه واقع مىشود از خير و شرّ جز به ارادت نيست . پس اگر رسول خادم ارادت باشد مطلقا هرآينه ردّ نكند بر هيچ احدى در فعل قبيح .
فهو يردّ عليه به طلبا لسعادة المكلّف .
پس رسول ردّ مىكند بر مكلّف و دفع مىكند از او به امر الهى آنچه را ضرر مكلّف دروست از براى طلب سعادت و اقبال و اظهار شرف و كمالش .
فلو خدم الإرادة الإلهيّة ما نصح .
پس اگر خدمت ارادت الهيّه كردى خلق را نصيحت ننمودى بلكه ايشان را بر آنچه هستند بگذاشتى از آنكه عين مرادست .
و ما نصح إلّا بها أعنى بالإرادة فالرّسول و الوارث طبيب أخروى للنّفوس منقاد لأمر اللّه حين أمره ، فينظر فى أمره تعالى و ينظر فى إرادته فيراه قد أمره بما يخالف إرادته و لا يكون إلّا ما يريد ، و لهذا كان الأمر فأراد الأمر فوقع ، و ما أراد وقوع ما أمر به بالمأمور فلم يقع من المأمور فسمّى مخالفة و معصية .
و نصيحت نكرد رسول مگر به ارادت . پس رسول و وارث طبيب اخراوى است مر نفوس را ؛ و منقاد امر حق تعالى است . پس نظر مىكند در امر حق سبحانه و نظر مىكند در ارادتش پس مىبيند كه حق تعالى امر مىكند مكلّف را بر آنچه مخالف ارادت اوست عزّ شأنه ، و به وجود نمىآيد مگر آنچه مىخواهد لاجرم چون ارادت به نفس امر متعلّق شده باشد امر واقع مىشود و چون وقوع مأمور به از مأمور نخواسته باشد واقع نمىشود ، پس مخالفت و معصيت تسميه كرده مىآيد .
شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — صفحة 462
مساهمون: حسين بن حسن خوارزمي
ص٤٦٢