و مربوب ربوبيّتاند و به لفظ انت اكتفا كرد از رب به مربوب از براى آنكه مربوبى كه عين ثابته است صورت ربّ خودست ، پس او اوست در حقيقت نه غير اوست ، و تغاير به اعتبار است . خواجه مىفرمايد قدس سره :
من از تو جدا نبودهام تا بودم * اين هست دليل طالع مسعودم
در ذات تو ناپديدم از معدومم * وز نور تو ظاهرم اگر موجودم
پس اگر ظاهر شود يعنى زائل شود سرّى كه عين تست ربوبيّت باطل شود از آنكه ربوبيّت ظاهر نمىشود مگر به مربوب ، پس زوال مربوب موجب زوال ربوبيت است پس ظهور را اينجا به معنى مشهور حمل نتوان كرد و إلّا بطلان قول شيخ لازم آيد كه لو ظهر لبطلت الرّبوبيّة ، زيرا كه به ظهور مربوب ربوبيّت ظاهر مىشود چنان كه شيخ در حكمت نبويّه مىگويد : شعر
فلو لاه و لولانا * لما كان الّذى كانا
اما حضرت مولانا كمال الدين عبد الرزاق رحمه اللّه در شرح فصوص درين موضع چنين گفته است كه سرّ ربوبيّت آنست كه ربوبيّت بر وى متوقف است يعنى مربوب است . از براى آنكه ربوبيّت از امور اضافيّه است اما توضيح نكرده است كه اين سر كه مربوب است اگر ظاهر شود ربوبيّت چگونه باطل شود و ليكن بعضى گفتهاند معنى اينست كه اگر عين مربوب كه سرّ عبارت ازوست به جميع احوالش و به جميع [ آنچه كه ] در استعداد اوست ظاهر گردد ربوبيّت باطل شود از براى آنكه عين مربوب بر آن تقدير مربوب نماند و ربّ نيز ربّ نماند از آنكه ربوبيت عبارت است از اظهار آنچه در عين مربوب مخفى است از كمال و بر تقدير ظهور عين مربوب و ظهور آنچه در استعداد اوست تأثير رب در مربوب كه عبارت است از ربوبيّت منقطع شود ، پس ربوبيّت باطل شود .
و هو لا يظهر فلا تبطل الرّبوبية لأنّه لا وجود لعين إلّا بربّه ، و العين موجودة دائما فالرّبوبية لا تبطل دائما .
يعنى اين سرّ كه عين تست زائل نمىشود ابدا پس ربوبيّت نيز هرگز زائل