در صور مظاهر و مجاليش .
و هريك را از عباد نوعى از ربوبيّت است ، و اعلاى انواعش در صور تفاصيل مر آن راست كه خليفه باشد بر كلّ عالم ، بعد از آن مر آن را كه خليفه باشد تنها در باطن ، بعد از آن مر آن را كه خليفه باشد تنها در ظاهر ، از براى اين فرعون بر ارباب ظاهر اضافت كرد و
أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى
گفت . يعنى اگرچه هريكى از شما را از ربوبيّت نصيبى هست اما چون بر همه شما تحكّم به سيف مراست لاجرم به نسبت با شما اعلى من باشم .
و لمّا علمت السّحرة صدقه فيما قاله ( صدقه في مقاله - خ ) لم ينكروه و أقرّوا له بذلك فقالوا له
إِنَّما تَقْضِي هذِهِ الْحَياةَ الدُّنْيا
فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ
فالدّولة لك .
فصحّ قوله
أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى
.
و چون سحره صدق او را درين مقال دانستند انكار نكردند بلكه مسلم داشتند و گفتند ترا حكومت درين حيات دنياست لاجرم حكم كن بر آنچه قادرى كه دولت ظاهره تراست ، امّا بيت :
روزى باشد كه باد اين دولتها * بيرون شده باشد از سر و سبلتها
با دولت پنج روزه مغرور مشو * كامروز همه دواست و فردا لتها « 1 »
لاجرم قول او از حيثيّت ربوبيت اضافيه كه او را در مظاهر حاصل است ، صحّتى دارد .
و إن كان عين الحقّ فالصّورة لفرعون .
جواب سؤال مقدّرست كه اگر گويند كه در كلّ كتاب حقّ را عين اعيان داشتهاى ، پس اطلاق ربوبيّت مطلقه بر وى جائز باشد ؟
مىگويد اگرچه عينش از روى احديّت عين حقّ باشد ؛ لكن چون صورت فرعونيّه بعينه متميّز است از او اين اطلاق صحيح نباشد .
هامش
( 1 ) - يعنى امروز همه دويدن است و فردا خستگى و كوفتگى .