باب الثانى عشر - دوازدهم « 1 » قولهم فى الاستطاعة
باز گفت اجماع است اهل سنت و جماعت و اين طايفه را كه خلق هيچ نفس نزنند و چشم بر چشم ننهند و يك جنبيدن نجنبند مگر به قوتى كه خداوند تعالى نو پديد آرد اندر ايشان و توانايى كه بيافريند خداى عز و جلّ مر ايشان را با فعل بندگان برابر ، نه پيش از فعل و نه پس از فعل و فعل به وجود نيايد از بندگان . يعنى اختلاف است در اين مسئله و بر سه قول است نزديك اهل سنت و جماعت استطاعت مع الفعل است .
يعنى استطاعت بنده اندام وى نيست و ليكن قوتى است كه خداى عز و جلّ در اندامها بيافريند بدان وقت كه بنده فعل مىكند برابر فعل ، نه آن قوت پيش از فعل باشد و نه پس از فعل ، قوت به آغاز كار پديد آيد و به تمام گشتن كار سپرى گردد از بهر آن كه استطاعت عرض است و عرض را به دو وقت بقاء روا نبود ؛ اگر پيش از فعل يا پس از فعل به وجود آيد
هامش
( 1 ) - در متن عربى التعرف اين عنوان براى باب چهاردهم است در ص 46 و در شرح تعرف براى باب سيزدهم در ص 196