و اگر كسى گويد كه غنى فاضلتر است به جهت آنك او انفاق مىكند و عطا مىدهد مر فقير را ، اين سخن همچنان باشد كه كسى گويد كه معصيت بر طاعت فضيلت دارد ، كه اگر معصيت نبودى او را فضيلت توبه حاصل نگشتى و اين سخن خطاست از بهر آنك توبه را فضيلت بدان سبب است كه معصيت مذموم را ترك مىكند .
همچنين نيز فضيلت انفاق و عطا از آن جهت است كه مالى كه او را از خداى مشغول مىدارد او ترك آن مال مىكند و خداى تعالى مىفرمايد :
« أُولئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِما صَبَرُوا »
، يعنى صبر كردند بر زهد در دنيا پس او را دو ثواب دهند : يكى بر زهد و يكى بر فقر .
و جاى ديگر مىفرمايد : و
« الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ »
، يعنى صبر كرديت در دنيا بر فقر .
فقير زاهد را اجر دو پاره است و فقير غير زاهد را به مجرّد فقر از توانگر يكى اجر زيادت است .
و در حديث است « 1 » رسول صلّى اللّه عليه و سلّم آمده است : « يدخل فقراء امتى قبل اغنيائهم باربعين خريفا . »
و در حديث ديگر مىآيد : « يدخل فقراء المؤمنين قبل الاغنياء به خمس مائة عام » .
تأويل اين حديث دوم آن است كه فقير زاهد به پانصد سال پيشتر از توانگر مصلح به بهشت درآيد و اينها خواص فقرا باشند . و تأويل آن حديث اوّل آن است كه عامّهء فقرا به مجرّد فقر پيش از اغنيا به چهل سال به بهشت درآيند .
پس به حكم هر دو حديث معلوم شد كه اغنيا را بر فقرا فضيلتى نيست ، و جميع فقرا عوام و خواص ايشان پيشتر از اغنيا به بهشت خواهند درآمدن ، و جميع اغنيا به حساب موقوف خواهند بودن و در مطالبهء آنك كسب از كجا كردى و خرج به چه كردى .
و در حديث ديگر مىآيد كه : « اطلعت فى الجنة فرأيت اكثر اهلها الفقراء و اطلعت فى النار فرايت اكثر اهلها الاغنياء . »
هامش
( 1 ) - « است » ظاهرا زائد به نظر مىرسد .