مشايخ گفتهاند بىادبى فقير آن است كه از درجهء حقيقت انحطاط كند و به ظاهر آيد .
و ذو النّون ازينجا گفته است كه رياى عارفان اخلاص مريدان است . و ازو پرسيدند كه گناه مقرّبان چيست ؟ فرمود كه حسنات الابرار .
شيخ جنيد را در خواب ديدند . گفتند خداى عزّ و جلّ با تو چه كرد ؟ گفت به جهت يك سخن كه ناگاهى از زبان من بيرون آمده بود مرا سرزنش و عتاب كرد و آن سخن آن بود كه سالى باران نيامد . من با كسى گفتم كه مردم به باران به غايت محتاجاند . حضرت عزّت فرمود كه تو به چه دانستى كه مردم به باران محتاجاند ، من عليم و خبيرم ، تو مرا مىآموزانيدى ! اكنون برو كه تو را به فضل خود بيامرزيدم .
ابو هريره رضى اللّه عنه مىگويد كه به حضرت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم آمدند و گفتند از اهل صفّه فلان مرده است و دو دينار يا دو درم ازو تركه مانده است . رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم فرمود كه آن دو داغ است كه مانده است ، شما برويت و بر او نماز گزاريد .
و صحيح است كه چندين كس از صحابه بودند كه مردند و از ايشان مال بسيار ماند و رسول اللّه انكار نكرد و برين درويش اهل صفّه انكار كرد ، جهت آنك آن دو درم خلاف معنى و دعوى او بود .
و بر همين منوال نماز نيز طاعت است ، امّا كسى را كه بىوضو نبود . قرائت قرآن قربت است لكن كسى را كه جنب نباشد . هر كس كه بىوضو نماز گزارد يا جنب قرآن خواند ثواب و قربت نيابد و مستحقّ مقت و عقوبت شود .
و اين كه رسول اللّه فرموده است : « من تشبّه بقوم فهو منهم » مراد مشابهت صورت و جامه نيست ، بلك تشبيه سيرت و صفت است . جهت آنك هم رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم فرموده است كه هر كه خود را به قول و لباس به خلق نمايد و اعمال او خلاف آن جامه و سخن او باشد ، فعليه لعنة اللّه و الملائكة و النّاس .
اكنون بدان كه در باب رخصت صوفيان را آداب و اخلاق است . هر كه به رخصتى
أوراد الأحباب وفصوص الآداب ( فارسى ) — صفحة 273
مساهمون: ايرج افشار
ص٢٧٣