فصّ ادب السّؤال و شرائطه و اهله
حقّ تعالى در مدح فقرا مىفرمايد كه :
« لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً »
، يعنى از كسى چيزى به الحاح نخواهند ،
« وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ »
.
و رسول اللّه [ صلّى اللّه ] عليه و سلّم مىفرمايد : « اعطوا السّائل و لو جاء على فرس » .
و قال : « لو صدّق السّائل ما افلح من ردّه . »
و ديگر مىفرمايد كه اجر صدقهدهنده عظيمتر از قبولكننده نيست ، لكن وقتى كه قبولكننده محتاج باشد .
و ديگر فرمود هر كس كه از كسى چيزى خواهد و او به آن محتاج نبود آتش دوزخ را بسيار مىكند .
و فرمود كه صدقه حلال نيست مر غنى را و آن كس را كه دست و پاى و اعضاء او صحيح باشد .
و عمر رضى اللّه عنه فرمود كسب به شبهه بهتر از گدائى از مردم .
و جنيد فرمود هر كس كه نفس خود را عادت دهد در وقت سختيها و فروماندگى تا از مردم يا از سبب چيزى گيرد از بندگى نفس خود هرگز خلاص نيابد و نفس خود را متحمّل و صبور نتواند كردن .
و ابو حفص حدّاد مىفرمايد هر كه گدائى را عادت كند به طمع و خيانت و دروغ گفتن مبتلا شود .
و از انبيا سه كس در وقت فاقه سؤال كردهاند : يكى سليمان در آن چهل روز كه ملك ازو رفته بود ، و ديگر خضر و موسى كه از اهل قريه سؤال كردند .