قديمتر كه تأليف آنها نزديك به عصر صاحب ترجمه و طبعا معتبرترست چون اثمار الاشجار « 1 » و تاريخ وصاف ( ص 15 ) و الجواهر المضيئة و نفحات الانس و تاريخ يافعى ( 4 : 951 ) و تاريخ ملازاده سال 659 را ضبط كردهاند . از متأخرين صاحب هدية العارفين نيز همين سال را سال وفات شيخ دانسته است . در سه مأخذ معتبر يعنى اثمار الاشجار و الجواهر المضيئة و تاريخ ملازاده روز و ماه نيز ذكر شده . اثمار الاشجار نوشته است كه رحلت وى در شب يكشنبه 24 ذىالقعدهء 659 وقت نماز خفتن پس از هفت روز رنجورى روى داد . در الجواهر المضيئة آمده است كه : « مات ليلة السّبت خامس عشرين ذى القعده عند الحافظ ابى محمّد سنة تسع و خمسين و ستّمائة » « 2 » . مؤلّف تاريخ ملازاده مىنويسد « 3 » : « و وفات ايشان در بيست و چهارم ذوالقعدهء سنهء تسع و خمسين و ستمائة » بود و اين رباعى را هم نقل مىكند :
در ششصد و پنجاه و نه از حكم ودود * در بيست و چهار ماه ذوالقعده كه بود
آن مرغ هماى عالم همّت را * باز اجل از چنگ جهانش بربود « 4 »
وقايع زندگانى
اكنون بپردازيم به اخبار و قصصى كه در خصوص زندگانى شيخ و حالات و روحيّات و مقامات او در دست داريم و از روى آنها مىتوانيم اطلاعاتى روشن از وقايع حيات وى به ترتيب تاريخى مدوّن و مرتّب كنيم . بحث دربارهء كشف و كرامات شيخ و مناقب و مقامات او دامنهاى وسيع مىخواهد و مقدّمه اين كتاب گنجايش و مناسبت آن مطالب را ندارد ، و چون درين زمينه مواد نسبة زيادى از همين كتاب ابو المفاخر يحيى نوهء او به دست
هامش
( 1 ) - بنقل از مقالهء سعيد نفيسى ، مجلهء دانشكدهء ادبيات ، ج 2 ش 4 : 1 - 5 .
( 2 ) - الجواهر المضيئة فى طبقات الحنفية ، 1 : 249 .
( 3 ) - تاريخ ملازاده ، ص 40 - 42 .
( 4 ) - فرتيزماير در مقدمهء بر فوائح الجمال ( ص 42 - 43 ) سنهء 645 و باربيه دو منار در فرهنگ جغرافيائى ايران ( ترجمهء ملخص و مستخرج ياقوت ) سال 648 را ضبط كردهاند ! در تاريخ وصاف آمده است كه « شيخ الشيوخ سيف الدين الباخرزى در عهد آلغو به نداى « ارجعى » ازين سراچهء ناپايدار به دار القرار خراميد » ( چاپ سنگى ص 15 ) و بنا بر « طبقات سلاطين اسلام » آلغو در 659 به سلطنت رسيده است .