فص آداب السّماع و وصف الصّحيح من ذلك و المعلول
قال اللّه تعالى :
« الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ ، أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ »
، قيل احسنه اى اهداه و ارشده .
و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم مىفرمايد : « ما اذن اللّه لشىء كاذنه لنبىّ حسن الصوت بالذكر . » اين آيت را كه
« إِنَّ لَدَيْنا أَنْكالًا وَ جَحِيماً وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ وَ عَذاباً أَلِيماً »
در حضرت رسول اللّه خواندند ، رسول اللّه نعرهاى زد .
و روايت است كه اين آيت را به حضرت رسول اللّه بخواندند كه :
« فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً »
. رسول اللّه بسيارى بگريست .
و در معنى اين آيت كه خداى تعالى در صفت اهل بهشت مىفرمايد كه :
« فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ »
صاحب « كشّاف » مىگويد كه
« يُحْبَرُونَ »
اى « يسرّون » يعنى شادمان در روضهء بهشت ، شادمانيى كه اثر آن بر روى ايشان ظاهر و عيان باشد ، يقال : « حبّره اذا سرّه سرورا ، تهلّك وجهه و ظهر فيه اثره » .
و علماى تفسير را اقاويلى است كه آن شاديى كه حق تعالى وصف مىكند از چيست ، امّا وكيع مىگويد كه آن سماع است كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم ذكر بهشت و نعيم او مىفرمود . اعرابيى در آخر قوم نشسته بود . گفت يا رسول اللّه در بهشت سماع باشد ؟ رسول اللّه فرمود كه باشد يا اعرابى ، در بهشت جويى است كه بر هر طرف او ابكار سفيدروى خوصانىاند ، يعنى نازك لطيف چون برگ خرما ، مغنّىاى مىكنند به اصواتى كه خلايق مثل آن نشنيده باشند ، فذلك افضل نعيم الجنّة .