فصّ آدابهم فى المحاورة
در سخن گفتن با خلق مراد و قصد ارباب تصوّف نصيحت و ارشاد و طلب نجات ايشان است و هر سخن كه گويند چنان گويند كه نفع آن به همه خلق رسد .
و آداب سخن آن است كه با هر كس به مقدار عقل و فهم او گويند ، قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم : « امرنا معاشر الانبياء ان نكلّم الناس على قدر عقولهم » .
و مسألهاى را كه نپرسند صوفيّه در آن سخن نگويند ، و چون پرسند جواب به قدر حوصلهء سائل گويند .
جنيد را پرسيدند كه از تو مسألهاى مىپرسند و تو آن را جواب مىگويى و همان مسئله را ديگرى مىپرسد جوابى ديگر مىگويى ؟ جنيد فرمود : « على مقدار السائل الجواب . »
و اگر صوفى سؤال كند بايد كه از چيزى كه او به آن نرسيده باشد و مقام او نبود و در عمل نياورده باشد نيز نپرسد .
اما بعضى اين چنين سؤال كه حال و مقام او نبود هم روا داشتهاند به اين وجه كه رسول فرمود : « رب حامل فقه الى من هو افقه منه . »
و علم را با كسى بيان كند كه او شايسته و اهل آن باشد و استعداد قبول آن داشته باشد و پيش كسى كه ازو اعلم باشد تكلّم نكند .
به حضور سفيان ثورى از عبد اللّه بن مبارك سؤالى كردند . عبد اللّه گفت من به حضرت استاد آن تكلّم نكنم .
و گفتهاند بيان علم از كسى نيكو آيد كه افعال او به علم او ناطق باشد و علم در وجود او عيان باشد .