فصّ مقامات الصّوفيّة
بدانك قربت بنده به خداى تعالى به مقدار عبادت اوست للّه را به اعمال ظاهر يا به اعمال قلب . پس مقامات مقامهاى بنده را گويند به حضرت خداى تعالى در عبادات او . قال اللّه تعالى :
« وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ »
.
و اوّل مقامات مقام انتباه است يعنى بيدار شدن ، و انتباه آن است كه از حدّ غفلت بيرون آيى .
باز مقام توبه است ، و توبه باز گشتن به خداى تعالى باشد با دوام ندامت و كثرت استغفار بعد از آنك از در او به ترك عبادت و طاعت دور شده باشى .
باز مقام انابت است ، و آن رجوع است از غفلت به ذكر و اقبال به حقّ تعالى . و قيل : « التوبة الرهبة و الانابة الرغبة » ، و قيل : « التوبة ظاهرا و الانابة باطنا » .
باز مقام ورع [ است ، و ورع ] آن است كه هر چيزى كه در آن شبهه افتد آن را ترك گيرى .
باز مقام محاسبهء نفس است ، و محاسبه آن است كه زيادتى حال نفس و نقصان او را و آنچ او را سود دارد و آنچ او را زيان دارد آن را باز طلبى و بر آن واقف شوى .
باز مقام ارادت است ، [ و ارادت آن است ] كه رنج نفس و مجاهدهء بر جاده را بر دوام دارى و ترك راحت نفس كنى .
باز مقام زهد است ، و زهد آن است كه حلالهاى دنيا را همه ترك كنى و از دنيا و شهوات او روى بگردانى .
باز مقام هشتم فقر است ، و فقر آن است كه در دست تو هيچ چيز نباشد و ترا هيچ ملك نبود و دل تو از هر چه در دست تو نيست فارغ و خالى باشد .