فصّ اخلاق الصوفية
بزرگترين خصال صوفيان اخلاق ايشان است .
عايشه را رضى اللّه عنها از خلق رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم پرسيدند . گفت : « كان خلقه القرآن » . قال اللّه تعالى :
« خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ »
.
و رسول خداى صلّى اللّه عليه و سلّم فرمود كه خبر دهم شما را كه در روز قيامت كه دوستتر خواهد بودن به نزديك من و كه نزديك خواهد نشستن ؟ گفتند بلى يا رسول اللّه .
فرمود كه كسانى كه اخلاق ايشان نيكوتر باشد و خويشتن را فروتن و مسكين دارند تا همه كس با ايشان الفت گيرند و ايشان با همه كس . و ديگر فرمود خلق بد شوم است و بدترين شما آن كس است كه خلق او بدتر است .
شيخ ابو بكر كتانى مىگويد كه تصوّف همه خلق است . آن را كه يكى خلق از تو زيادت باشد در تصوّف از تو نيز زيادت باشد .
و بعضى از اخلاق ايشان اين است كه شمرده مىشود : حلم و تواضع و نصيحت و شفقت و تحمّل و موافقت و احسان و مدارات و ايثار و خدمت و الفت و بشاشت و كرم و فتوّت و بذل جاه و مروّت و توريه كردن - يعنى بديهاى ديگران را و نيكوييهاى خود را پوشانيدن - وجود و عفو و در گذاشتن از برادر مسلمان و سخا و وفا و حيا و لطف و تازهرويى و گشادهرويى و آرام و وقار و دعا و ثنا مر ديگران را و حسن ظنّ در حقّ خلق و تسخير نفس خود و عزيز و گرامى داشتن برادران و توقير ايشان كردن و بزرگ داشتن مشايخ و بر خرد و بزرگ ترحّم كردن .
هر چند نيكويى و خدمت كنى ديگرى را آن عمل خود را حقير و خرد بينى اگر چه بسيار باشد .