جامع جميع مراتب اسما و صفات و احكام است و رسالت او هم از حضرت اسم اللّه صادر است و به حقيقت عبد اللّه و رسول اللّه اوست ، و ازين جهت كه خليفة اللّه و حاجب فقر اتمّ بود هر رنگ كه خواستى پوشيدى و هرجا كه خواستى بنشستى و همه چيز خوردى و هيچ چيز در وى اثر نكردى ، بلك همهء كائنات ازو متأثّراند .
و اما مقام اوّل كه مقام شهود تجلّى جمالى است و آن مقام عيسوى است عليه السّلم و از جهت اين حكمت عيسى عليه السّلم بجز پلاس نه پوشيدى « 1 » كه آن را مسح خوانند ، و ازين سبب او را مسيح گفتند كه مسح مىپوشيد . پس هر كه درين مقام باشد به روح او حال بسط غالب شود و بر مزاج بدن او حرارت و رطوبت مستولى گردد ، لا سيّما هرآينه بايد كه بجز از جامهء سياه خشن غليظ نپوشد كه اگر به عكس آن رنگى ديگر از رنگها [ ى ] مشرف چون بياض و حمرت و خضرت و صفرت بپوشد بسط بر وى غالبتر شود و زيادتى بسط بر بسط مؤدّى شود به انبساط و انبساط مؤدّى شود به سوء ادب و سوء ادب مؤدّى شود به طرد و دورى و گفتهاند : « اقعد على البساط و ايّاك و الانبساط » . پس صاحب اين حال و اين مقام چون پلاس و يا چيزى غليظ و خشن پوشد حال روح و مزاج بدن او معتدل گردد .
و اما مقام دوم كه مقام تجلّى جلالى است و آن مقام موسوى است عليه السّلم ، و از جهت اين حكمت موسى عليه السّلم بجز از پشم نرم سفيد نپوشيدى . هر كه درين مقام باشد خصوصا كه بر روح او حال هيبت و حزن و قبض غالب باشد و بر مزاج بدن او « مرّة السودا » مستولى شود هرآينه بجز از جامهء نرم لطيف مشرف نپوشد كه اگر به عكس آن رنگ سياه يا كحلى بپوشد قبض و حزن بر وى غالبتر شود و زيادتى قبض بر قبض و حزن و بر حزن مؤدّى شود به اخراق مزاج و مرض سوداوى و ماليخوليا شود و آن داء عضال است كه برء آن بعيد است .
و آنچ گفتهاند ، « الفقر سواد الوجه فى الدارين » آن عبارت است از خلو حقيقت فقير از وجود خود ، و كدام روى سياهى ازين عظيمتر باشد كه او را نه ذات ماند و نه صفات .
هامش
( 1 ) ( - نپوشيدى ) .