مصنفات فارسى ( فارسى ) — صفحة 394
صفحه 137 / ما را فقاعى نخواهد گشاد ( 96 - ) فقاع گشادن ، كنايه از تفاخر كردن ، نازش كردن و لاف زدن است . خاقانى گويد : آنجا كه من فقاع گشايم بدست فضل - الا ز درد دل چو يخ افسرده تن زنيد / همو گويد : از آب لفظشان كه گشايد فقع كه هست + افسردهتر ز برف دل چون سداب شدن ( به نقل از آنندراج ) . مرحوم دكتر معين در حاشيهء برهان قاطع ، ذيل فقاع گشودن آورده است كه « كنايه از انجام دادن كار كوچك هم است . نظامى گويد : و گر جلاب دادن را نشايم + فقاعى را بدست آخر گشايم » . صفحه 138 / خمرت طينة آدم بيدى اربعين صباحا ( 97 - ) به عنوان حديث در نگارشهاى عربى و فارسى ، خاصه در نگاشتههاى خانقاهى آمده است و به صورت « خمر طينة آدم اربعين يوما » و « خمر طينة آدم بيده اربعين صباحا » هم ثبت شده است - احاديث مثنوى 197 ، رشف النصائح الايمانيه ( ترجمه ) 88 ، روح الارواح سمعانى 63 . صفحه 139 / لا يسعنى ارضى و لا سمائى . . . ( 98 - ) سمنانى و بسيارى از مشايخ عارفان آن را به عنوان حديث سماوى نقل كردهاند كه در مواردى مصدر به « ما وسعنى . . . الخ » است و ليكن سيد مرتضى زبيدى به نقل از ابن تيميه آن را از موضوعات دانسته و گفته است كه سندى نداريم كه حديث بودن آن را تأييد كند - اتحاف سادة المتقين 7 / 234 ، مرصاد العباد 208 ، نفحة الروح 183 ، كاشف الاسرار اسفراينى 128 . صفحه 139 / يا رب أين اطلبك ؟ . . . ( 99 - ) حديثى است كه در بسيارى از نگارشهاى خانقاهى ديده مىشود . يادآور اين حديث نيز هست : ان داود ( ع ) قال : الهى كيف اطلبك حتى اجدك ؟ فاوحى الله تعالى اليه : يا رأس العابدين و يا محجة الزاهدين تركتنى فى اول قدم رفعته و ذلك انك رأيت الطلب منك لا منى / اسرار التوحيد 263 . صفحه 141 / موتوا قبل أن تموتوا ( 100 - ) از احاديث موضوعى است كه خانقاهيان در تأييد مرگ اختيارى - كه ولادت و زندگى روحانى را در پى دارد - به آن استناد مىكنند و به صورت « حاسبوا اعمالكم قبل أن تحاسبوا و زنوا انفسكم قبل أن توزنوا و موتوا قبل ان تموتوا » نيز روايت شده است . - تعليقات حديقه 596 ، احاديث مثنوى 116 . صفحه 142 / سيروا سبق المفردون ( 101 - ) حديث نبوى است . در صحيح مسلم 4 / 2062 به هيئت زير ثبت شده : كان رسول الله ( ص ) يسير فى طريق مكة ، فمر على جبل يقال له جمدان ، فقال : سيروا . هذا جمدان . سبق المفردون . قالوا و ما المفردون يا رسول الله ؟ قال : الذاكرون كثيرا و الذاكرات / اسفراينى در كاشف الاسرار 3 « المفردون » را به سالكانى كه تجريد باطن دارند تأويل كرده است . نيز - كشف المحجوب هجويرى 472 .