متألما - چنان كه در مدارج المعارج ، و رسالهء الوارد الطارد و شبهة المارد 46 و غيرهما بشرح و بسط ياد كرديم .
18 - هركه اين لطائف را در بدن انسانى بر قانون شريعت مصطفى - عليه السلام - امروز تربيت كند ، تا ابد - بعد از آنكه بدن خراب شود - با روح و راحت بماند . و هركه بر خلاف آنكه مأمور است تربيت كند ، معوج القامة باشد و دايم در عذاب اليم بماند . و چون حقايق اين سر را بسيار شرح دادهايم در رسالاتى ديگر ، اينجا مكرر نمىكنيم .
19 - و چون روز قيامت درآيد - آمنا و صدقنا - چنان كه خواهد حشر اجساد كند بر مثال آنكه اگر يك من آهن به سوهان بزنى ، و اجزاء او را متفرق گردانى 47 ، چون سنگ مغناطيس را بر بالاى آن بدارى ، تمامت اجزاء متفرقهء آن آهن را مغناطيس جذب كند و جمع گرداند . در آن روز نيز حق تعالى چون خواهد 48 مغناطيس لطيفهء انسانى را در مقابل آن اجزاء متفرقهء بدن بدارد و همه را جمع گرداند
وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ
. [ 6 / 18 ]
20 - و اين حال اگر كسى را بر حقيقت حركات ثوابت و نقل كردن بعضى از اين صورتها به صورتى ديگر اطلاع افتد عجبش ننمايد و دريابد كه البته تبديل و تغييرى كه در كتاب منزل حق تعالى بيان فرموده است خواهد بود به براهين 49 هندسى و دلايل عقلى ؛ و ليكن به شرط آنكه ديدهء عقل مكحل باشد به نور الله 50 المتخذ من كوة الرسالة نبيه المصطفى عليه السلام .
21 - مقصود آنكه در اين فلك الثوابت - كه او را سماء دنيا گويند - از آن روى كه امور دنيا و اهل دنيا بدانجا مرتب است هر ثابته كه پيش مىآمدند و عنانگيرى مىكردند ، مىگفت كه از سفر دور آمدى ، روزى چند اينجا توقف كن و عجايب و صنايع حق را تفرج نماى . چون دل در حال ايشان نظر كرد 51 ، ايشان نيز بر وجوب وجود فاطر حكيم عليم شعورى ديگر نداشتند 52 ، اگر چه به زبان فصيح مسبح واجب الوجود بودند ، اما از آنچه مطلوب دل بود بىخبر بودند . و انوارى كه ثوابت و سيارات را بود از پرتو انوار فلك اطلس يافت ، اجرام ايشان نيز بر مثال جرم ماه كه از شمس نور