در تمهيدات اين سخن با كمى تغيير به امام على ( ع ) نسبت داده شده است :
« ما نظرت فى شىء الّا رأيت اللّه فيه . » ، « ما رايت شيئا قطّ الّا اللّه » . « ما رايت شيئا الّا و رايت اللّه قبله » و از محمد بن واسع اين عبارت نقل شده : ما رايت شيئا قطّ الا و رايت اللّه فيه در مفاتيح الاعجاز عبارتهاى متن بيان التنزيل بدون آنكه به كسى منسوب شود به همراه اين عبارت نقل شده است : ما رايت شيئا الا و رايت اللّه بعده . سيد حيدر آملى اين سخن را با تغيير چنين نقل كرده : ما رايت شيئا الّا و رايت الباء عليه مكتوبة
براى تفصيل نگاه كنيد : كشف المحجوب ص 428 ؛ تمهيدات ، ص 56 ، 280 ؛ جامع الاسرار و منبع الانوار ، ص 701 ؛ مفاتيح الاعجاز ، ص 53 ؛ 54
شرح
( 27 ) ص 160 س 1 : طبيعت :
« هر جسمى كه متحرك بود ناچار او را محرّكى بود غير ذات جسميت و آن منحصر بود در طبيعت و نفس . چه از اين حيثيّت كه تحريك منسوب به اوست اگر مقارن شعور و اراده بود آن را نفس خوانند چون مبدأ حركت ارادى حيوانات و الا طبيعت خوانند چون مبدأ حركت جمادات . و طبيعت اگر قوت تحريكش مستفاد از خارج نبود آن حركت را طبيعى گويند چون حركت حجر به سوى سفل و اگر مستفاد بود از خارج آن حركت را قسر مىخوانند چون حركت تير به سوى هدف و حركت صادر از نفس را ارادى و نفسانى گويند . » ( گوهر مراد ، ص 135 - 136 )
( 28 ) ص 160 س 6 : مرآت كامل آن باشد كه جمال صاحب جمال . . . :
به حديث نبوى انّ للّه جميل و يحبّ الجمال اشاره مىكند . در سنن ابن ماجه از اسماء اللّه شمرده شده و در مسند ابن حنبل نيز اين حديث روايت شده است .
محمد بن حاكم نيسابورى در مستدرك اين حديث را چنين روايت كرده : و اللّه جميل يحب الجمال .
در احاديث مثنوى به نقل از جامع الصغير اين حديث چنين روايت شده : ان اللّه تعالى جميل يحبّ الجمال سخىّ يحبّ السّخاء نظيف يحبّ النظافة
براى تفصيل نگاه كنيد : مسند ابن حنبل ، باب الايمان ، الجزء الخامس ، باب الايمان ، ص 301 ؛ سنن ابن ماجه ، جلد 2 : ص 1270 مستدرك حاكم ، جزء اول ص 78 - 79 جزء رابع ، ص 201 ؛ احاديث مثنوى ، ص 42 ؛ مجموعه آثار فارسى احمد غزالى ، سوانح ، ص 173 ؛ عبهر العاشقين ، ص 29 ، مفاتيح الاعجاز ، ص 407 )
( 29 ) ص 160 س 13 - 14 : قدح را از شراب و شراب را از قدح باز نتوان شناخت :