باب « 1 » [ بدان كه به نزديك بعضى از اهل شريعت كلام خداى ، قديم است و 90
غير حروف و اصوات است . . . ]
بدان كه به نزديك بعضى از اهل [ 248 الف ] شريعت كلام خداى ، قديم است و غير حروف و اصوات « 2 » است از جهت آنكه كلام خداى به نزديك ايشان صفت خداى است و قايم است به ذات خداى « 3 » . و ذات « 4 » و صفات خداى قديمند و اين حروف « 5 » مكتوب « 6 » كه در مصاحفند دالند بر كلام خداى « 7 » .
و به نزديك بعضى از اهل شريعت كلام خداى ، حادث است 91 از جهت آنكه كلام خداى به نزديك ايشان « 8 » اين حروف منظوم است كه مكتوب است در مصاحف « 9 » .
اين طايفه مىگويند كه خداى قادر است « 10 » ايجاد حروف و اصوات منظوم كند در جسمى از اجسام غير حى « 11 » و ذات خداى را به اين اعتبار متكلم « 12 » خوانند . و كلام چون مركب از حروف « 13 » بود ، هرآينه مرتّب « 14 » بود و بعضى مقدّم و بعضى مؤخّر باشد . و در هرچه « 15 » تقدّم و تأخّر بود هرآينه حادث باشد . پس كلام خداى ، حادث بود .
فصل [ در بيان اينكه جملهء كتب منزل به يك بار در لوح محفوظ نوشته شد ]
بدان كه بعضى از اهل شريعت مىگويند كه جملهء كتب منزل به يك بار در لوح محفوظ نوشته شد . و از لوح محفوظ به وقت حاجت « 16 » ، فرشتهاى به فرمان خداى به انبيا مىآورد . و بعضى از اهل شريعت « 17 » مىگويند كه به وقت حاجت [ 248 ب ] به قدر حاجت در لوح محفوظ نوشته پيدا مىآمد « 18 » و فرشته به فرمان خداى - تعالى « 19 » - به انبيا مىآورد .
هامش
( 1 ) . مت ، كد ، كب : فصل .
( 2 ) . كد ، كب : غير اصوات و غير حروف .
( 3 ) . مت : + تعالى .
( 4 ) . كد ، كب : - و ذات .
( 5 ) . اساس : + و .
( 6 ) . مت : - خداى قديمند و اين حروف مكتوب .
( 7 ) . كب : + تعالى .
( 8 ) . كد : + و .
( 9 ) . مت ، كب : + يعنى .
( 10 ) . مت ، كد : + كه .
( 11 ) . مت : - حى .
( 12 ) . كد : مسكّم
( 13 ) . كد : حرف .
( 14 ) . اساس : مرتبت .
( 15 ) . كد : + ما .
( 16 ) . مت : + به قدر حاجت .
( 17 ) . كد : + هم .
( 18 ) . مت : مىآرد ، كد : مىآيد .
( 19 ) . مت : - تعالى .