باب « 1 » در سخن اهل حكمت در معرفت روح « 2 » انسانى « 3 »
بدان كه اهل حكمت مىگويند كه معنى انسان ، حيوان ناطق است ؛ يعنى انسان مركب از دو جوهر است « 4 » : يكى از جسم « 5 » كه از « 6 » عالم خلق است و يكى از نفس كه از « 7 » عالم امر است . [ 232 الف ] و نفس انسان « 8 » جوهريست بسيط حقيقى و متكلم « 9 » و محرك جسم است به اختيار و عقل ، لا على « 10 » هيئة واحدة .
و اين نفس انسانى « 11 » پيش از قالب انسان ، بالفعل موجود نبود با « 12 » قالب انسان بالفعل « 13 » موجود شد . چون قالب تمام شد و تمام تسويه « 14 » يافت ، نفس انسان « 15 » پيدا آمد « 16 » . و اين نفس انسانى در قالب انسان نيست امّا « 17 » تعلقى « 18 » به قالب دارد ؛ تعلق تدبير « 19 » . و « 20 » اين تعلق به واسطهء روح نفسانى است ؛ يعنى انسان روح « 21 » نباتى دارد و روح حيوانى هم دارد و روح نفسانى دارد « 22 » . و « 23 » تا بدين جا با جملهء حيوانات شريك است . و نفس انسانى « 24 » دارد « 25 » . به اين نفس انسانى « 26 » از ديگر « 27 » حيوانات ممتاز مىشود . و اين نفس انسانى « 28 » از تأثير نفس فلكى پيدا مىآيد ؛ يعنى چون روح نفسانى كه در دماغ است به جوهر فلك « 29 » نزديك 62 مىشود ، قابل فيض « 30 » نفس فلكى « 31 » مىشود « 32 » و فيض نفس فلكى « 33 » در وى پيدا مىآيد . و اين روح نفسانى كه در دماغ است و به جوهر فلك « 34 » نزديك است ، هرچند به رياضات و مجاهدات
هامش
( 1 ) . مت ، كد ، كب : فصل .
( 2 ) . مت ، كد ، كب : - روح .
( 3 ) . مت ، كد ، كب : انسان .
( 4 ) . كد ، كب : - مركب از دو جوهر است .
( 5 ) . كد ، كب : از يك جسم .
( 6 ) . اساس : - از .
( 7 ) . اساس : - از .
( 8 ) . مت ، كد ، كب : انسانى .
( 9 ) . مت : متكمل ، كد ، كب : مشكل .
( 10 ) . الاعلى .
( 11 ) . كد ، كب : نفسانى .
( 12 ) . اساس : تا .
( 13 ) . كد : - بالفعل .
( 14 ) . كد : تصفيه .
( 15 ) . كد ، كب : انسانى
( 16 ) . كد : آيد .
( 17 ) . كب : - و اين نفس انسانى . . . نيست اما .
( 18 ) . كد ، كب : تعلق .
( 19 ) . مت ، كد ، كب : التدبير .
( 20 ) . كد ، كب : - و .
( 21 ) . كد : روح انسان
( 22 ) . مت : - دارد .
( 23 ) . كد ، كب : - و .
( 24 ) . كد : انسان .
( 25 ) . مت : + و ، كد ، كب : - دارد .
( 26 ) . كب : - انسانى .
( 27 ) . كد : يكديگر
( 28 ) . كد : انسان .
( 29 ) . مت : فلكى .
( 30 ) . مت : قيض
( 31 ) . كد ، كب : كلى .
( 32 ) . مت : مىگردد .
( 33 ) . كد : ملكى ، كب : كلى فلكى .
( 34 ) . مت : افلاك .