عالم اتفاق مىافتد ، پيش از وقوع آگاه مىشود . اين واقعه اگر در بيدارى رخ نمايد ، الهام و اگر در خواب تحقق پيدا كند ، خواب راست گفته مىشود 41 .
او به دو نوع خواب اشاره مىكند و علت خواب ديدن را دو چيز مىداند كه يكى از حواس اندرونى و ديگرى از ملايكهء سماوى سرچشمه مىگيرد . او در شرح نوع اول خواب ، نقش حواس اندرونى را آشكار مىسازد و اين خواب را بىاعتبار مىداند . او گويا با تأثير از ديدگاه شيخ اشراق نوع ديگرى را از خواب تعريف مىكند كه آن هم از حواس درونى سرچشمه مىگيرد و با اخلاط اربعه مربوط مىگردد و داراى اعتبار است . خوابى كه با ملايكه سماوى مربوط است و مانند الهام تحقق پيدا مىكند ، معتبر شمرده و خواب راست ناميده مىشود 42 .
دربارهء وحى اعتقاد دارد كه وقتى تحقق مىيابد كه ملايكه آسمانى بر زمين نزول كنند و بر انبيا به صورت ، ظاهر و آشكار گردند و سخن خدا را به آنها ابلاغ نمايند .
اين حالت ممكن است در خواب يا بيدارى صورت گيرد و به گفتهء او مدت شش ماه اول بر پيامبر ما وحى در خواب نازل مىشد 43 .
معجزه و كرامت
معجزه و كرامت علامت نبوت و ولايت شمرده مىشود . اهل شريعت ، معجزه و كرامت را از افعال خدا و خارق عادت مستمر تعريف مىكنند كه بر دست نبى و ولى ظاهر مىگردد . او ماهيت ، شباهتها و تفاوتهاى معجزه و كرامت را توضيح مىدهد و به بيان نظر حكما در اينباره مىپردازد . حكما و علما در ماهيت معجزه و كرامت اختلاف دارند . به اعتقاد اهل حكمت ، اراده نفس ، سبب بروز و ظهور حوادث در قالب و جسم مىگردد . اگر نفس كاملى ، چيزى را در عالم كون و فساد اراده كرد كه وجود آن ممكن باشد ، بهطور قطع به سبب ارادهء او ، آن چيز حادث مىشود . از اين نظر امكان دارد انسان به مقامى دست يابد كه نسبت او با عالم كون و فساد همچون نسبت نفس به قالب انسان باشد .
اهل وحدت در تفسير معجزه و كرامت به خاصيت توجه مىنمايند و اشاره مىكنند كه برخى از انسانها خاصيتى دارند كه ديگران فاقد آنند . همهء موجودات از جمله انسان داراى خاصيتند و خاصيت اثر زمان و مكان است و نمىتوان آن را با