همچنين ميدان و بسايط همه چنين باشند چون روح انسانى را دانستى اكنون بدانكه اهل شريعت مىگويند اگر انسان با وجود اين استعداد ، « 1 » تصديق انبيا كرد و مقلد انبيا شد « 2 » او را [ مؤمن ] و روح او را مؤمن نام كردند . و اگر با وجود تصديق و تقليد انبيا ، عبادت بسيار كرد « و اوقات شب و روز را قسمت كرد و بيشتر به عبادت گذرانيد » او را « و روح او را » عابد خوانند . « 3 » و چون با وجود عبادت ( بسيار ) روى از دنيا و مال و جاه و لذات و شهوات گردانيد و از حب حالات بدنى آزاد شد او را و روح او را زاهد خوانند . « 4 »
چون با وجود زهد ، چيزها را چنان كه هست ، « 5 » دانست [ و هيچ چيز بر وى پوشيده نماند ] و از حد تقليد به حق به تحقيق « 6 » رسيد او را عارف خوانند . « 7 » « و روح او را » .
و چون با وجود معرفت ، او را حق تعالى به تقرب و محبت و الهام خود مخصوص گردانيد او را [ ولى ] و روح او را ولى نام كردند . و اگر با اين همه « 8 » حق تعالى او را به وحى و معجزه خود مخصوص گردانيد و پيغام به خلق فرستاد تا خلق را به حق دعوت كند ، او را [ نبى ] و روح او را نبى نام نهادند . « 9 »
و چون با وجود نبوت « 10 » [ حق تعالى ] او را به كتاب خود مخصوص كرد « 11 » او را [ رسول ] و روح او را رسول نام كردند .
و اگر « 12 » با وجود كتاب ، شريعت اول را منسوخ گردانيد و شريعتى « 13 » ديگر نهاد او را « و روح او را » اولوالعزم خوانند . « 14 »
و چون با وجود اين همه ، حق تعالى او را ختم انبيا كرد « 15 » او را [ خاتم ] و روح او را خاتم « النبيين » خوانند . « 16 »
اى درويش !
عروج روح [ انسانى ] اين است و تحصيل و تكرار و مجاهده و تذكار « 17 » « از » براى اين
هامش
( 1 ) . اين چنين استعدادى .
( 2 ) . تصديق انبيا و تقليد انبيا كرد .
( 3 ) . نام كردند .
( 4 ) . بجاى « چون با وجود الخ » آمده است « چون با وجود عبادت بسيار روى از دنيا به كلى گردانيد و ترك مال و جاه كرد و از لذات و شهوات بدنى آزاد شد او را زاهد و روح او را زاهد نام كردند » .
( 5 ) . چنان كه چيزها است .
( 6 ) . به حد تحقيق .
( 7 ) . نام كردند .
( 8 ) . اگر با وجود قرب و محبت و الهام .
( 9 ) . نام كردند .
( 10 ) . با وجود وحى و معجزه .
( 11 ) . گردانيد .
( 12 ) . چون .
( 13 ) . شريعت .
( 14 ) . نام كردند .
( 15 ) . و چون با وجود آنكه شريعت ديگر نهاد حق تعالى او را ختم نبوت گردانيد .
( 16 ) . نام كردند .
( 17 ) . اذكار .