آنكه « جبر » اسناد افعال عباد است به خدا بر خلاف « قدر » كه اسناد افعال بندگانست به خود آنان نه به خداى تعالى .
كشاف اصطلاحات الفنون در ذيل : جبر و قدر .
( 150 ) - ، - ، موضع اشتباه : مقصود وى متشابهات قرآن است بدليل آنكه درس 14 « محكم » را در مقابل آن ذكر مىكند اينك تفسير اين دو لفظ :
1 - محكم : آيتى است كه بدليل جلىّ يا خفىّ علم بدان حاصل شود و متشابه :
آنچه راه به معرفت آن نباشد و خداى داند و بس از قبيل وقت رستخيز و حروف مقطّعه در اوائل سور .
2 - محكم : آنست كه معنى آن روشن باشد و متشابه : آنچه معنيش وضوح ندارد .
3 - محكم : آنست كه تنها يك وجه تأويل را محتمل باشد و متشابه : آنچه محتمل چند وجه است .
4 - محكم : آنست كه حكمت آن مفهوم و معقول شود و متشابه : خلاف آن يعنى چيزى كه حكمت آن نتوان دانست از قبيل اختصاص روزه به ماه رمضان و شمارهء ركعتهاى نماز .
5 - محكم : آنست كه به خود مستقل باشد و معنى آن بدون ردّ و مقايسه با آيهء ديگر بدست آيد و متشابه : آنچه حاجت دارد كه با آيهء ديگر مقايسه شود تا معنى آن معلوم گردد .
6 - متشابه : آيتى كه معنى آن جز از طريق تأويل ندانيم و محكم : خلاف آن يعنى آنچه تأويل و تنزيلش معلوم است .
7 - محكم : عبارتست از فرائض و آيات وعد و وعيد و متشابه : قصص و امثال قرآنست . كشاف اصطلاحات الفنون در ذيل : متشابه نيز رجوع كنيد به : تفسير طبرى ، طبع مصر ، ج 2 ، ص 107 - 106 تبيان تأليف شيخ طوسى طبع اصفهان ، ج 1 ، ص 294 تفسير ابو الفتوح ، طبع طهران ، ج 1 ، ص 509 تفسير امام فخر ، طبع آستانه ،
معارف ( مجموعه مواعظ وسخنان ) ( فارسى ) — صفحة 250
مساهمون: سلطان العلماء بهاء الدين محمد بلخى ( بهاء ولد )
ص٢٥٠