خدمت ما همين نظر بود و معرفت ما بود و عجب داشتن كار ما بود گر خود كارساز ماييم كار كسى ديگر حاجت نيست
بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ
« 1 » ( و اللّه اعلم ) .
فصل 220
فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى
« 2 » همه غمها و كارسازىهاى دنيا از دل اين كس بردارد تا او بمجرّد نظارهگرى مشغول شود و عجب بينى شود پس او همه كارهاى تو مىسازد ، باز در روح خود نظر كردم چون چشمهء گرمى ديدم كه اللّه او را برمىروژاند كه هر قطرهء به قطرهء ديگر نمىماند و هر جنبشى به جنبشى نمىماند بلك همه جهان همچون چشمهء يافتم كه هيچ قطرهء به همان موضع نمىرود و حركت هيچ به حركت هيچكس نمىماند و يا گويى كه همه عالم را از يك موضع مىروياند يكى شاخ بدين طرف و يكى شاخ بدان طرف و گلهاى رنگارنگ و سمنهاى سرخ و زرد و سپيد و ياسمنهاى گوناگون هر ساعتى مىرويندى و هر برگى بهر سوى مىرويندى و اللّه چنين صنعى بحقايق مىنمايد ، تأمّل مىكردم كه در معانى و افعال نظر مىبايد كرد كه اللّه چگونه اثبات مىكند نه در صور و اشكال بدين معنى كه رحمت چگونه چيزى است كه اللّه پديد مىآورد و روشنايى چگونه معنى است كه اللّه بديد مىآرد و قهر چگونه معنى است كه اللّه بديد مىآرد و فراق و غم و مزهء شهوات چگونه چيزى است كه اللّه پديد مىآورد و گويى اين مزهء شهوت راندن و نظر كردن بجمال صاحبجمالان از عين اللّه بر روح مىرسد نه از صور و اشكال و اندر عين آن مزه باللّه نظر مىبايد كرد كه اى اللّه چگونه لذيذ بامزهء پس در اين معانى نظر مىكن كه اللّه اين رنگهاى گوناگون را چگونه پديد مىآرد از اين دريا يا دستاسى نهاده اللّه كه اين معانى را از اين دستاس آس كرده برون مىآرد ، در مسجد و جدى و راحتى پديد مىآيد پيش مردمان دربند آن مىباشم كه همه مردمان مرا رها كنندى و بروندى و هم مردمان باز جمع مىشوند و مرا پراكنده مىكنند معلوم
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء 34 ، آيهء 15 .
( 2 ) سورهء 92 ، آيهء 5 ببعد .