مشاهده كنم در صفت قهّارى كه اللّه از اجزا [ چه ] آتشها و دودها و موكّلان خشم و حسد و اعوان و انصار حقدش بيرون مىآرد و احوال دردها و دلتنگيها و يا فراقى كه عاشقان راست در عشقها چو اينها را مشاهده كنم همه احوال دوزخ را در وى مثال يابم چنانك نبى صلّى اللّه عليه و سلّم مر بهشت را و دوزخ را مشاهده مىكردى و مىديدى باز خود را گفتم كه چون حقيقت نظر كنى همه عقوبتها و زنجيرها و چاهها در ميان خلقان از اللّه است و [ از ] عالم غيب است كه برمىآيد از آنكه اين همه از قياس و طبع خود بيرون مىآرند و اين قياس و طبع از آتش اللّه است و رنگ عالم غيب است و هر باغ و بوستان در جهان از قياس طبع است و قياس و طبع فعل اللّه است پس خوشى و ناخوشى از عالم غيب بيرون مىآيد ( و اللّه اعلم ) .
فصل 134
قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَراماً وَ حَلالًا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ .
« 2 » مىانديشيدم كه اگر نان بسيار خورم مزهء عبادت و وعظ كردن و مزهء ذكر اللّه نيابم گفتم اى اللّه اگر نان مىخورم از ترس آن مىخورم كه نبايد سست شوم و مزهء انديشه تو و مزهء عبادت تو و ذكر تو و مزهء وعظ با بندگان تو نيابم و اگر وقتى نيز كه مى بخورم اندازهء آن نمىدانم كه چه مقدار خورم تا مرا زيان نكند و حجاب نشود از تو در اين ميان مىترسم كه بىنور و بىذوق و بىحيات مىبمانم اگر در اين انديشه غمم پيش مىآيد مىترسم كه بسبب اين غم از تو اى اللّه محجوب مانم در اين بودم كه اين آيت خواندند قل أ رأيتم ما انزل اللّه لكم من رزق الآية قوم را گفتم كه در آيت بيان آنست كه اگر پيشنهاد « 1 » درستى داريت از شكسته شدن در آن راه باك مداريد و در آن راه شكسته شويد و اگر پيشنهاد درست نداريد در آن راه شكسته مشويد كه دريغ باشد كه درست خود را خرج كنى در راه نادرست ، مس را در راه زر خرج كنى تا زر شود نيكو باشد امّا زر را در راه مس خرج كنى تا مسّ شود افسانه باشد درست وجود تو از همه پيشنهادهاى نادرست تو بهتر است به مجاورت درست [ درست تو نيكوتر شود و به مجاورت نادرست ] درست تو تباه
هامش
( 2 ) قرآن كريم ، سورهء 10 ، آيهء 59 .
( 1 ) - در هر دو نسخه : پيشنهادى .