ضماير او كه كلام ملاء اعلاست مشوّش نشود تو نيز نگاهدار تا اسرار اخلاص تو به تشاويش ايشان بدل نشود هر خطرات تو بيقين چنان روشن باشد كه هر ديو كه گرد آن گردد بسوزد و راه نيابد بگرفتن آسمان سينهات و دماغت ، اعمال منافقان نيز فرشتگان همچنان مىرانند از آسمان بسجّين باز هركه قصد ملك دارد كه تقدير بارى بنام او نيست به ستارگان موانع همچنان برانند باز اثر از عالم خوش و از عالم ناخوش بجهان فرستادند تا آن جهان را بدانى تو چنان سرمست خوشى گشتى كه از جاى نمىجنبى عجب نتوانند كه اين آثار را در گور تو فرستند باز من ذكر مىكردم يعنى من نيازمندم مرا در پناه خود دار و نظر بدان صورت نياز خود و پناه اللّه مىكردم مىديدم كه نياز مرا مزه مىآمد از پناه اللّه هرچند كه آن مزهگيرنده بر شكل گرد روشن چو آبگينه مىنمود هيچ شكل كالبد ندارد اكنون در آن شكل مزه و رنج نظر مىكن كه به كجا تعلّق مىگيرد تا بدانى كه علّت خوشى و ناخوشى از اجتماع اجزا نيست و اللّه اعلم .
فصل 80
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ
« 1 » تاكيد و قسم از براى آنست كه ربايندگان حقايق بسيارند صور مر اعتبار بصر را و مسموعات انبساط سمع را و ذوق و شهوت تمييز حلال و حرام را و اجرام موجودات صفزده و پرده گشته عالم غيب را صور باغ ديگر و مسموعات باغ ديگر و لمس باغى ديگر و مذوقات باغ ديگر كه روى صد هزار شكوفههاى گوناگونست اگر چه دريچهء چشمت باز باشد چون روح تو نظارهگر اين دريچه نباشد سر از دريچهء ديگر بيرون كرده باشد از رياحين صور هيچ خبر ندارد و اگر سر از دريچهء عقل بيرون كرده و به حساب و تدبير مشغول باشد هر پنج باغ حس بىفايده باشد چون ربايندگان بسيار دارى تاكيد فرمود ، خلق فرمود كه كارهاى شما را و تصوير شما را قياسى و مثالى بايد آن مقاييس را ما از بىاصلى و بىمثالى آفريديم سماوات و ارض منتهاى هر صاحب همّتى چون جاه و مملكت و خواجگى و عالمى و سيادت و دهقنت كامل و استادى در
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء 3 ، آيهء 190 .