ترا مزه دهيم و اگر فربهىات نماند در لاغرىات مزه دهيم تو همچنان بر جاى باش و صبر كن تا چشمهء ايّوب صابر از زير پاى تو روان كنيم كه مغتسل باشد و هم بارد اگر چه چشم در جهان نهادهء و اللّه را نمىبينى مثال تو چنانست كه كسى بنايى برآرد و بيارايد و صفها و جناحها در برابر يكديگر برآرد اگر چه اجزاى سراى روى به يكديگر « 1 » دارند و لكن خداوند خانه را نبينند كه درآيد و بيرون آيد و درون و بيرون عمارت مىكند اكنون اللّه چهار جناح عالم را و صور و خيالات و ادراكات ترا هست كرده است و روى در يكديگر نهادهاند و مشاهده مىكنند يكدگر را و چون در و ديوار بهشت آگاهى دارند و حيوة دارند امّا حضرت اللّه را نمىبينند كه چه تصرّفها مىكند در عالم و تصرفش را مىدانند و حضرت اللّه يك حضرت بيش نيست و آن آسمانها و زمينها كه ملك اللّه است از آن آسمان مثالى فرستادهاند تا بدانند كه معامله با هر كسى چگونه كنند و حق تعظيم اللّه چگونه بجاى آرند و اللّه را بكدام صفات دانند و بكدام عبارت خوانند و از دور آدم اين مثال را تجديد مىكردهاند و بر زبان هر رسول منشور را تازه مىكردهاند بمعجزات و براهين و مؤيّد كرده بر حسب تفاوت احوال خلقان احوال ايشان مىگردانيدهاند چنانك خمر پيشينيان را موافق مىبود و آخرزمانيان را سكر حرام شد زيرا كه ضعيفتر بودند و گرمدماغتر بودند از خوردن مى مر اينها را تيزى و تهتّك و بىباكى و بىصبرى حاصل مىشود و آدمى را صبر قدر و قيمت مىدهد و اخلاق او را نغز مىگرداند و گوهر نيك مىگرداند چنانك تاب آفتاب و گرما و سرما و بادهاى مختلف ميوههاى خام را و غورهء خام را شيرين مىگرداند و قدر و قيمت مىدهد همچنانك هركه را اين صبر دادند مرتبهء قوى دادند
وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ
« 2 » و صبر كردن در روزه و نماز و در همه طاعت فوائد عظيم دارد و روزه شربت هاضمهء طعام آن جهانيست و داروى اشتها آرنده نعمت بهشت است و اين روزه و همه طاعتها چون تخمى است كه اصل آن را اللّه به ملايكه مقرّب از لوح المحفوظ بفرشته رسانيده است .
هامش
( 1 ) - اصل : يكديگر .
( 2 ) قرآن كريم ، سورهء 41 ، آيهء 35 .