مىرويد و يك ساعت چون گل تيره باشيد كه به يكى كويى فرومىرويد و مىنشنيديت كه
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ
گفتم هان اى مؤمنان شما را كجا طلبيم نشان شما از كدام روش پرسيم آخر گروش را جايى بايد كه چنگ در زده باشد و پيشنهاديش باشد شما را از كدام پيشنهاد پرسيم
إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ
« 1 » يعنى ما را مىگويى كه شما را سرورى دهيم و شما متواضع باشيد و قوّت تنفيذ مراد و هوا دهيم و ترك مراد و هوا گوييد و شما را فضل دهيم فضل خود را مبينيد و اين نيك دشوار است آسمان گفت همچون راكعانم ازين خوف بيم است كه شكسته شوم و از پاى درافتم .
فصل 59
در وقت ذكر غفرانك و سبحانك مىگفتم دلم بكردارى و جان بنظام الملك رفت اللّه الهام داد كه اگر دل ترا به من يقين استى چرا جاى ديگر روى چرا همه اميد و حاجات به من ندارى و چرا ملك و هرچه مىطلبيدى از من نطلبدى و روى دلت چرا سوى من نيستى باز سبحانك و غفرانك گفتم يعنى اى اللّه چون توى من از تست و نظر و ادراك من از تست و عقل و روح من از تست و چشم و عقل و سمع ظاهر و باطن من از تست چگونه من مخاطب تو و مقابل تو و لب بر لب تو نباشم و جمله اجزاى من در تو نبود اللّه الهام داد كه اين همه معقوليهاى تو و نظر تو بدين وجوه معاينه است و مخاطبه تو همين نقش مشاهده را بىهيچ وجهى ثابت مىدار گفتم اى اللّه مگر مخاطبهء من با تو چون جمادات و اجسام لطيفه را ماند چون باد و هوا و آب كه خوش مىوزانى و مىرويانى و ايشان را از تو هيچ خبر نى و ايشان را خودى خود نى همه تويى اكنون اين حكمتهاى من چون كف را ماند كه از من برآيد و بيفتد و من در آن وقت از اللّه انديشم كه اين حالت مرا اللّه چگونه بديد مىآرد و ظاهر مىكند باز مىبينم كه وساوس زبان مرا مانع است و رها نمىكند تا حالت نيكو از روح من سر برآرد اكنون مىگويم كه اى حالت من و اى روح من همچنان افتاده باشيد سجدهكنان مر اللّه را و من در اللّه نظر مىكنم در ان وقتى كه اين ادراك مرا و اين حالت مرا هست مىكند هنوز اللّه
هامش
( 1 ) قرآن كريم ، سورهء 33 آيهء 72 .