و اسرار معانى و حكم الطاف غيبى مىبيند ، از بهر آنكه « 1 » اسرار و معانى بىشمار در خاكست . نه بينى كه چون آدم صلوات اللّه عليه از خاك پديد آوردند از همه برگذشت و شاه و سلطان ناريان و نوريان آمد ؟ مقدرات را غايت و نهايت نيست ، در مقدرات « 2 » تقدير مىبيند و ( در تقدير قدرت مىبيند و -
2 A
) در قدرت قادر را مىبيند از بهر آنكه مقدرات عالم « 3 » نسبت « 4 » بتقدير بود و تقدير نسبت « 5 » بقدرت بود و قدرت نسبت بقادر بود ، هنالك الولاية للّه الحق « 1 » . ازينجا گفتهاند « من عرف نفسه فقد عرف ربه » « 2 » و توحيد عالم عيان « 6 » درست مىبايد كرد . اما بدانكه عاشق هرگز معشوق نگردد و نه معشوق هرگز عاشق ، اين به صفت خويش است و آن به صفت خويش ، عاشق در دلسوز عشق دارد و در سينه خيال صورت معشوق و با « 7 » خيال سينه در ساخته است .
نه بينى كه چون خيال در پردهء غفلت پوشيده شود ، عشق بشود و مرد بياسايد و نان و آب خورد و كار كند و با مردمان درآميزد ، و چون خيال از پرده بيرون آيد و آشكارا شود ، مرد اندهگين و غمناك شود ، نه كار تواند كرد و نه سخن تواند گفت و او را نه خوردن و نه خفتن . و السلام .
3 - پرسش سلطان سنجر از نشان دوستان حق و پاسخ شيخ
ديگر پرسيد سلطان السلاطين سنجر بن ملكشاه از شيخ الاسلام احمد قدس اللّه روحه العزيز كه نشان و علامت دوستان حق سبحانه و تعالى چيست و چندست ؟
الجواب و باللّه التوفيق . شيخ الاسلام فرمود قدس اللّه روحه العزيز : بدانكه نشان و
هامش
( 1 ) - « اسرار معانى و حكم الطاف غيبى مىبيند از بهر آنكه » سهوا دو بار نوشته شده .
( 2 ) - مقدات .
( 3 ) - عالم) 2 A (؛ در اصل : عامل
( 4 ) - نسبت) 2 A (؛ در اصل : نسب
( 5 ) - نسب
( 6 ) - ع ؟ ؟ ؟ ان
( 7 ) - در
( 1 ) سورهء 18 كهف ، آيهء 44
( 2 ) در شرح نهج البلاغه ج 4 ص 547 منسوبست بامير مؤمنان على عليه السلام و با تعبير اذا عرف نفسه جزو احاديث نبوى آمده است . ( كنوز الحقائق ) ص 9 ، و مؤلف اللؤلؤ المرصوع ( ص 86 ) بنقل از ابن تيميه آن را از موضوعات مىشمارد .بهر اين پيغمبر آن را شرح ساخت * كآنكه خود بشناخت يزدان را شناخت( دفتر 5 ص 486 س 28 - بنقل از كتاب احاديث مثنوى ص 167 )